Arşiv
/
Ses
/
2003
Tüm podcast bölümleri
İstanbul Feminist Gece Yürüyüşü Tanıklıkları: Ülkü Özakın, Dilek Alıcıoğlu Cömert
Çatlak Zemin’in İstanbul’daki Feminist Gece Yürüyüşü’nün dünden bugüne nasıl geldiğine dair arşiv çalışmasının bu podcastinde Ülkü Özakın ve Dilek Alıcıoğlu Cömert, 2000’li yılların başlarındaki ilk feminist gece yürüyüşlerinin nasıl organize edildiğini, gece eylemlerinin kadınlar için önemini, diğer eylemlerden farkını, feministler olarak yürüyüş düzenlemenin önemini, “lezbiyenler vardır” sloganını, eylemin sözünün yıllar içinde nasıl değiştiğini anlatıyor.
Yıl
2003, 2004, 2005
Kişi
Dilek Alıcıoğlu Cömert, Ülkü Özakın
Kaynak Çatlak Zemin
Süre
14:36
0:00
Yaşasın Feminist Mücadelemiz!
0:13
Bu podcast serisinde feminist gece yürüyüşüne dair tanıklıkları farklı yıllarda dahil olmuş feministlerle konuşuyoruz.
0:22
Bu bölümde Dilek Alıcıoğlu Comert ve Ülkü Özakın ile 2003-2005 yılları arasını konuştuk.
0:32
Çok teşekkür ederiz geldiğiniz için.
0:34
Feminist Gece Yürüyüşü Tarihçesi ile ilgili bir çalışma yapıyoruz.
0:37
Bu çalışmanın bir parçası olarak yürüyüşe dair tanıklıklarınızla ilgili sizinle konuşmak istedik.
0:43
2003'te Irak işgali var ve o zaman ilk böyle feministal ilk savaşa karşı
0:48
hepsi erkek bu bir rastlantı mı diyerek eylem yapıyor.
0:51
yapıyor. Ama feminist adı da kullanılmıyor
0:53
o dönem. Sonra 2004'te
0:55
işte Gül Dünya Tören
0:56
cinayetinden önce 6 Mart'ta
0:58
Zincirlikuyu Mezarlığında işte mezar değil
1:01
sığınak eylemi, sığınak istiyoruz eylemi
1:02
oluyor. Ve sonra bunun üzerine 8 Mart'ta
1:05
da bu konuda bir eylemi Taksim'de yapalım
1:06
diye. Yani o akşama toplantı çağrısı yapılıyor.
1:09
Bu sefer feminist adı geçiyor ama.
1:10
Bu iki yıl konu odaklı eylemler
1:12
ama 2005'te ilk defa
1:14
Feminist Gece Yürüyüşü deniyor aslında.
1:16
Ve daha genel bir çerçeveti var.
1:18
Biz 2003 ve 2004
1:20
2004 yıllarında 8 Mart'ta bu eylemlere katılmış mıydınız?
1:23
Yani katıldıklarınız nasıl ve neler hatırlıyorsunuz?
1:25
Dersen dilek senden başlayabiliriz.
1:27
Bu eylemlerin içine katıldım.
1:29
O zaman Amargi'de örgütlüydüm.
1:31
Amargi'den de dış toplantılara genelde ben katılıyordum.
1:35
Örgütlenme ve organizasyon konusunda.
1:37
Şimdi ilk gece yürüyüşü nasıl zemine atıldı?
1:40
Onunla ilgili birkaç bir şey söyleyebilirim.
1:42
Benim hatırladıklarım.
1:43
Şimdi o dönemlerde karma örgütlerden kadınlar geliyordu ya.
1:47
Kaymarıklılar'dan gelen kadınlar o feminist boyama işini engellemek için çırpınıyorlardı.
1:53
Tekrar anlatmaya başlardık falan filan.
1:55
Sonra işte bunun gece yürüyüşü kısmı söylenmeye konuşulmaya başlandı.
2:00
Gece yürüyüşü de birazcık da şeydi hani geceleri de istiyoruz sokakları da istiyoruz şiarı vardı ya.
2:06
Hani geceler kadınlara yasak o yüzden bu eylemlerin özellikle gece olmasının çok daha anlamlı olduğu konuşulmaya başlanmıştı.
2:14
İlkü'nü çok iyi hatırlıyorum. O zaman Amalgi'de gündüz yürüyüşünde şeyler yapmıştık.
2:19
Tabutlarla yürümüştük. Hatırlıyor musun İlkü? Tabut yapmıştık.
2:23
Bir sokağa yürüdüğümüzde hatırlıyorum ama onun dışında söyleyebileceğim çok da bir şey yok aslında.
2:28
2003, 2004, 2005'e katıldım. Oradan sonra da Ankara'ya yerleştim ve 2007'de de Ankara'da gece yürüyüşüne başladık.
2:37
İlkü sen neler hatırlıyorsun? Neler geliyor aklına?
2:41
Ben 94-96 arası Avustralya'da çalışıyordum. Orada da Reclaim the Night diye katılmıştım. Onu hatırlatan bir şey olarak yani herhalde aynı konsept diye katıldığımı hatırlıyorum. Böyle belli bir süre iyice geç saatte yapılması.
2:58
The Ripper diye bir seri katil belgeselinde bir yerinde kadınlar böyle reclaim the night yürüyüşlerine başlattılar falan diye bir bölümü var.
3:09
Kadınlar siz evde durun çok tehlikeli dışarısı, seri katil erkekler var deyince onlar asıl siz içeride durursanız daha adil ve güvenli olur gibi bir şeye cevap veriyorlar.
3:21
O yıllardan birinde de 8 Mart gündüz eyleminde beni tertip komitesine koyduklarını hatırlıyorum ama yılını onu da hatırlamıyorum.
3:30
Gül Dünya ile ilgili bir eylemlere katılmıştım hatta bir klip çekilmişti.
3:35
Aylin Aslı'nın şarkısı vardı Gül Dünya diye.
3:39
Orada kendimi de görmüştüm çok acayip sonra o klip yok oldu da.
3:48
Eylemin örgütlenme toplantılarına ilk 2005 yılında mı gittiniz?
3:53
Oraya katılmaya nasıl karar verdiniz?
3:55
Zaten içindeydik
3:56
Yani o eylemleri terkip ederken içindeydik
4:01
Ama hani ayrı bir şekilde bir anı gelmiyor aklıma
4:05
Yani şey dediğimizi iyi hatırlıyorum
4:07
Hani gece eylemlerinin önemi kadınlara gecelerin yasaklanması, meydanların yasaklanması.
4:15
O yüzden gece yapalım, gece de yapalım eylemlerimizi dediğimizi hatırlıyorum.
4:21
Bir çağrı yapılıyor da Amargi adına birileri toplantıya mı gidiyor, çağrı nasıl geliyor falan.
4:26
Ona da ayrı bir şey hatırlıyor musunuz özellikle ilk başlardaki senelerde?
4:31
Nasıl bir toplam bir araya geliyor, nerede buluşuluyor mesela?
4:34
Onu hatırlamaya çalıştım, nerede buluşuyorduk diye.
4:37
Ama hani yerler de kafamda.
4:40
Şimdi uzun süredir İstanbul'da olmadığım için oralar da kafamdan gitmiş.
4:44
İki ayrı yerde toplanıyorduk 8 Mart'ı örgütlemek için.
4:47
Ama şey Amargi'ye zaten çağrı geliyor.
4:51
8 Mart çağrısı geliyordu Amargi'ye doğal olarak.
4:53
Hılayska'da oraya gidiliyordu.
4:54
Hani her 8 Mart'ta 2-3 ay öncesinden başlardı zaten.
4:58
O miting bölümü, gece yürüyüşü daha küçük bir grupta herhalde o yüzden.
5:03
Mekan olarak Amargi vardı.
5:05
Başka neresi vardı?
5:06
O yıllarda toplantı yapılabilecek miydi?
5:09
Yok ama hangi de yapmadık toplantıyı.
5:11
Başka küçük bir yer vardı ama Mis Sokağı'nın oralarda bir yerdeydi ya öyle hatırlıyorum.
5:16
Ama 8 Mart toplantı, miting toplantısıydı burada.
5:19
Ve oradan hani orada konuşurken ederken bu tür şeylerin nüveleri atıldı.
5:25
Ama onun dışında hani direkt gece yürüyüşünün organizasyonunu bilmiyorum.
5:33
Biz oraya katılıyorduk yalnız onu hatırlıyorum.
5:35
Mis Sokağı yürüdüğümüzü çok net hatırlıyorum.
5:38
Çünkü Savaş Karşıt Damaylı'da çok önemli bir şeydi ya.
5:41
2003 ekonominden bahsediyorsun sanırım Dilek.
5:43
Kaç kişi vardı, nasıl gitti, öncesinde sonrasında ne oldu ona dair bir şeylerden hatırlıyor musun?
5:50
Bilia Gülbahar'la konuştuğumu hatırlıyorum.
5:52
Bir tek onu hatırlıyorum o şeyde.
5:54
Mis Sokağı'nın kenarına oturduk, orada konuştuyduk.
5:57
Ama ne kadardık herhalde, İSKİ'si filandık herhalde, çok kalabalık değildik.
6:06
Bizim için bu eylemin hazırlık süreci ya da eylemin kendisi nasıl bir deneyimdi?
6:11
Neler hissediyordunuz?
6:12
Yani sadece 2005-2004 yılları değil ama katıldığınız yıllarda önümüz gece yürüyüşünün hazırlık süreci ve eylemi.
6:19
Benim için gündüz daha böyle ciddi solcu örgütler falan içinde olan daha stresli.
6:27
Bu biraz benim için rahatlama ve böyle daha çok biz bize yapılan bir etkinlik olarak daha böyle bağırabildiğimiz falan.
6:34
Öbür mitingler genelde şehir dışı kimsenin olmadığı yerlere verirlerdi.
6:40
Kimse kendi kendimize öyle bir yürürdük falan.
6:43
Bu daha şehrin içinde diğer insanlar da geçerdi yanımızdan.
6:48
O da değişik gelirdi.
6:49
Evet en çok eğlendiğimiz ve bizim dediğimiz bir eylemdi bu.
6:53
Dans ettiğimiz o anlamda tabii gece yürüyüşlerin benim için de çok farklı bir anlamı vardı.
6:58
Bize aitti, bizim örgüt dediğimiz bir şeydi.
7:01
Ve diğer örgütlerle kıyasıya mücadele ederek aman şunu da geçirelim, bunu da geçirelim, şu sloganı da geçirelim diye tartışmadığımız ve
7:09
gönül hakkıyla bağdınıp çağırdığımız, kendimizi daha iyi ifade ettiğimiz, tamamen mora bayadığımız bir eylemdi yani benim için de.
7:18
Gece yürüyüşünde heteroseksizmin de bir vurgu olarak yara aldığı almaya başlaması aslında 2005 senesinde oluyor ve Rezbiyenler Vardır sloganı slogan listesinde var 2005 için.
7:29
Ama bu nasıl oldu, neler konuşuldu, feministler arasında bu konu nasıl tartışıldı veya tartışılmadı?
7:38
Bu heteroseksizm vurgusunun gece yürüyüşüne dahil olması veya olmamasına dair neler hatırlıyorsunuz diye merak ediyoruz aslında.
7:45
Hem nüfuslar arasında bunun çok bir problem olduğunu zannetmiyorum. Seksist marklarda lezviyenlikle ilgili ya da eşcinsellikle ilgili sloganların geçirilmesinde İstanbul'da çok bir problem yaşadığımızı hatırlamıyorum.
7:59
Ülkü sen bir şeyler hatırlayabiliyor musun?
8:01
Zaten 2003'te Lambda'da çok fazla kadın da yoktu. Yani bunun nedeni 2005'te olmasının birazcık artık sayı artmaya başladı.
8:10
İşte kadın toplantıları yapmaya başlamıştık mesela.
8:14
Yeşim daha çok ön ayak olmuştu.
8:17
Başka hiçbir şeye katılmayan insanlar da gelip orada insanları tanışsın, konuşsun falan amaçlı yapılıyordu.
8:31
2005'teki gece yürüyüşü eyleminin pankartında imza olarak Temizler imzası var.
8:37
Ve 2007'ye kadar da böyle gidiyor.
8:39
Sonrasında feminist kolektif adıyla yapılıyor çağrılarda.
8:43
Türkiye'de de İstanbul'da çeşit çeşit bir sürü feminist var aslında.
8:47
Böyle hani feministler imzası bir yanıyla da iddialı gibi de duyuluyor.
8:52
Ya sizce bu ölçüde kapsayıcı mıydı yürüyüş ya da o yani feministler isminin o şekilde yazılması kararı nasıl alındı?
8:59
Ya da siz o zaman neler düşündünüz?
9:01
Yani ben şeyi hatırlıyorum bir feministler vardı bir de karma örgütler vardı.
9:06
Yani o şekildeydi.
9:07
Hani her kadın kadar feminist var filan aşamasında değildik o dönemlerde.
9:12
Hatta o feministler şeydi hatırlıyorum böyle bezlerle yazılmıştı diye de hatırlıyorum büyük pankartta.
9:18
Dolayısıyla bizim için feministler kapsayıcıdı o zaman.
9:21
Hani öyle bir algı yoktu.
9:22
Çünkü o kadar metni ki bir yanda feministler var bir yanda da karma örgütlerdeki kadınlar var.
9:27
Ve feministlerin kendini kabul ettirme çabası var bir yandan da.
9:30
Biz feministiz ve 8 Mart'ı da, şurayı da bunu da biz kendi olanaklarımızı ve sadece kadınlar olarak kurtlamak istiyoruz ya da sürdürmek istiyoruz, örgütlenmek istiyoruz diye böyle bir duruşumuz vardı.
9:42
Dolayısıyla da hani o dönem için doğruydu. Başka bir şey düşünecek durumumuz yoktu belki de.
9:48
Ülkü sen bir şeyler hatırlayabiliyor musun?
9:50
Ya ben şimdi böyle deyince şeyi hatırladım. Kadın Kurultayı diye çok büyük bir grup vardı. Orada mesela Kemalist feministler vardı bolca.
9:59
İşte başörtüsü çok tartışılırdı, Kürt sorunu tartışılırdı.
10:04
Yani orada da mesela hukuk alanında çalışan bazı avukatlar,
10:09
yani feministler de birçok açıdan işte kadın halklarını savunuyorlardı.
10:14
Ama bu şekilde diğer konularda birebir Kürt sorununda, başörtüsünde falan aynı düşünmüyorduk.
10:22
Belki o açıdan yani bazı eylemdeki şeylere katılmamış olabilirler.
10:27
Peki yani siz bundan sonra yani o zamanlardan sonra hepimiz gece yürüyüşünün organizasyonda yer almaya devam ettiniz mi?
10:34
Yani ya da eyleme katıldınız mı?
10:36
Ne kadar süre boyunca devam ettiniz?
10:38
İstersen bir eksemle başlayalım.
10:40
Ben dediğim gibi en son 2005'te İstanbul'da bulundum 8 Marklarda.
10:44
Sonra Ankara'ya yerleştim.
10:46
Ankara'da bizzat hani organizasyonda da oldum.
10:49
Katıldım tabii ki.
10:50
Ülküsün?
10:51
Ben de herhalde 2007'yi videoya çekmişim.
10:54
Onu bulup yolladım geçen gün size.
10:57
Hatırlıyorum öyle bir eğlenerek yürüyüş yaptığımızı işte şarkılar söylediğimizi ama tek tek yıl yıl değil. Bir de şey Ankara ile ilgili şey tartışmaları olmuş herhalde niye çok erken yani 7-8 gibi mi yapılıyordu? Ankara'da gece 12'de yapılmış herhalde değil mi bir defa iyice gece olsun?
11:17
İlk yaptığımızda gece 11'de yaptık. Hatta böyle eğlengeden çıktık.
11:23
Gece 12'de evet. Hani 12'de yapmamız lazım. Erken yapılır mı gibilerinden böyle iyice keskinleşmiştik o zaman.
11:30
Ondan sonra dedik yok böyle olmuyor. Önce yapalım sonra eğlenelim dedik.
11:35
Ne zamana kadar katıldınız derken hani sonraki yıllarda yürüyüşün işte o 100 kişiden sayısının artmasına tanık olmak nasıl bir şeydi?
11:43
Eylemin sözü veya işte biçimi nasıl değişti?
11:46
Hani içinde kendine daha çok kadın yer bulabildi mi?
11:50
Nasıl buldu, nasıl bulamadı?
11:51
Falan gibi bir soru aslında bir yandan sonra.
11:53
Ben de Ankara'ya taşındım.
11:55
2008'in sonlarına doğru aynı şekilde.
11:58
Ama arada bir iki katıldığım oldu bazı o kalabalık yürüyüşlere.
12:03
Yani güzeldi böyle çok.
12:05
Mesela cinsellikle ilgili çok daha fazla döviz vardı, sloganlar falan.
12:10
Eski şeylerden iyice kopulmuş gibi üzerimizdeki baskılardan daha gençler vardı.
12:18
Ben de birkaç gece yürüyüşüne gelmiştim İstanbul'da.
12:21
Şöyle bir şey söyleyebilirim genel olarak.
12:22
Bu gezi olaylarında feministlerin direnişleri vardı ya hani.
12:26
İlk orada feministlerin o popületleri attı zaten diye düşünüyorum.
12:30
Yani birçok kişi hani feministlere şey diye bakıyordu ya hani bunlar sadece mini etek savunurlar bilmem ne savunurlar falan filan gibi bakanlar.
12:38
çevremdeki birçok insandan bunları duymaya başladım.
12:41
Hani emnislerinin de direndiğini, ne bileyim korkmadığını gördüler
12:47
ve ondan sonra kafaları birazcık daha farklılaştı.
12:51
Gezi olaylarından sonra sanki böyle gece eylemleri böyle çok daha kalabalık,
12:56
çok daha böyle görkemli olmaya başladı.
12:59
Yani benim uzaktan görüşüm öyle.
13:01
Evet, gezide bir de muhaliflerin de kendilerinin sorgulamasını sağladıkları için de
13:06
Lambda da aynı şekilde. Yani oradaki ortamı biraz böyle herkeste kendini sorgulamalı şeyine dönüştürdükleri için daha iyi bir dünya için bizim de değişmemiz gerek çıktı oradan biraz sonucu. Herkes daha dikkatli oldu. Diğer farklı kesimlere de daha bir kucaklayıcı oldular yani orada. Yoksa herhalde sadece solcu örgütlerle öyle bir ortam oluşmazdı.
13:37
Sizin son olarak söylemek istediğiniz bir şey var mı diyelim izlerseniz.
13:41
Benim yok açıkçası.
13:43
Ben ne kadar yani işte Pemlis'e aksa da bu kadar şey yazmadığımız, çizmediğimiz için maalesef çok fazla bir şey de çıkartamadım kendi adıma.
13:53
Hatırladıklarım bu kadar.
13:54
Emeğinize sağlık, teşekkürler.
13:56
Bu trans erkeklerle ilgili ben sonra Amar diye bir yazı yazmıştım.
14:00
İşte orada olay çıkması üzerine işte bence onlar da olmalı gibi öyle bir şey hatırladım.
14:06
Ama daha sonraki yıllarda ilgili.
14:08
Nasıl bir şeydi?
14:09
Feminizm sadece biyolojik kadınlıkla şey kalmamalı işte.
14:14
Daha çok kişi katılsa bizim için daha iyi gibi böyle kesişimsellik falan filan da vardı herhalde içinde.
14:22
8 Mart Gece Yürüyüşü ve Siyasi Kesişimsellik diye bir yazıya rastladım.
14:26
Amar gibi.
14:27
O duru.
14:28
Çok teşekkürler.
14:29
Bu kayıt Feminist Gece Yürüyüşü Sözlü Tarih ve Arşiv Çalışması için 2021 tarihinde yapılmıştır.
Bu kelime kayıtta geçmiyor.
