Arşiv
/
Ses
/
2009
Tüm podcast bölümleri
İstanbul Feminist Gece Yürüyüşü Tanıklıkları: Tuğba Baykal, Delta Meriç Candemir
Çatlak Zemin’in İstanbul’daki Feminist Gece Yürüyüşü’nün dünden bugüne nasıl geldiğine dair arşiv çalışmasının bu podcastinde Tuğba Baykal ve Delta Meriç Candemir, 2009 – 2013 yılları arasında gerçekleşen feminist gece yürüyüşlerinin hazırlık süreçlerini, yürüyüş alanının öznesinin kim olduğuna yönelik tartışmaları, 2011 yılında alanda bir transın taşıdığı dövize müdahale edilmesi üzerinden başlayan tartışmayı, transfeminizm ve kuirfeminizm kavramları üzerinden ayrışmaları ve dönüşümleri, 8 Mart sonrasında ortak bir metin yazma amacıyla trans hareket ile yapılan iki toplantıları anlatıyor.
Yıl
2009, 2010, 2011, 2012, 2013
Kişi
Delta Meriç Candemir, Tuğba Baykal
Kaynak Çatlak Zemin
Süre
31:03
0:01
Yaşasın Feminist Mücadelemiz!
0:14
Bu podcast serisinde feminist gece yürüyüşüne dair tanıklıkları, farklı yıllarda dahil olmuş feministlerle konuşuyoruz.
0:23
Bu bölümde Tuğba Baykal ve Delta Merit Candemir ile 2009-2013 yılları arasını konuştuk.
0:32
İkinize hoş geldiniz.
0:34
Taksim'de 2003'ten beri 8 Mart'larda FEMİS'ler eylem örgütlüyor.
0:38
2005'te de bu FEMİS Gece Yürüyüşü adını alıyor.
0:41
Bu sizinle özellikle 2009-2013 arasını konuşmak istedik.
0:46
Çünkü FEMİS hareketli yürüyüş de aslında bu süreçte güçleniyor.
0:48
O sıralarda 2009-2013 yıllarında bir yerde örgütlü müydünüz?
0:53
Nerelerde politika yapıyordunuz?
0:55
Kendinizi nasıl ifade ediyordunuz?
0:57
Tuğba istersen senle başlayalım.
0:59
O yıllarda Sosyalist Feminist Kolektif'ler Örgütlüydüm.
1:02
Onun dışında işte Barış Çin Kadın Girişimi'dir, Ara Ara Landayız Ben Buldu falan çeşitli yerlerde vardım.
1:08
Belki de seninle devam edelim istersen.
1:10
2009 yılında Ankara'daydı.
1:12
Ankara Kadın Platformu'nda feministler olarak vardık ve de feminist biz vardı aynı zamanda.
1:18
Aslında bir örgüt gibi değil de işte feministlerin böyle daha yatay bir platform gibi kurdukları bir şey, yapı diyeyim.
1:24
Ankara Kadın Platformu'nun da birleşeniydi ama kendi başına da bir platform gibi hareket ediyordu.
1:29
Oradaydı.
1:30
2010 yılında Eskişehir'e gittim.
1:32
Zaten Eskişehir'den Ankara'ya gitmiştim de.
1:35
Eskişehir'de Sosyalist Films Projektif'e örgütlendim.
1:37
Orada ilk örgütlendim yani.
1:39
2011'de İstanbul'a geçtim ve orada yine SFK'da devam ettim.
1:43
Films gece yürüyüşlerine peki ne zaman katılmaya başladığınızı hatırlıyor musunuz?
1:47
Yani hangi yıldan itibaren aşağı yukarı ne zamana kadar katıldınız?
1:51
Tuğba seninle başlayalım yine.
1:53
2007-2008'den beri hemen hemen hepsine katıldım o tariften itibaren bütün gidişlerine.
2:01
Peki örgütlenmesine de mi?
2:03
Örgütlenmesine 2009'daki 8 Mart gece girişi örgütlenmesinde vardım sanırım.
2:10
2009'dan 2015 evet o seneye kadar hepsine gittim.
2:13
Hepsinin örgütlenmesinde vardım.
2:14
Delta sen?
2:15
2006'da da Ankara'da başlamış.
2:17
Feniniz Gece Yürüyüşü.
2:18
2007-2008 gibi orada katılmaya başladım.
2:21
Sonra da İstanbul'dakiyle devam ettim.
2:23
Örgütlenmesine dahil olmak İstanbul'da SFK'lı iken ve İstanbul'dayken dahil olmuştum.
2:27
Yani bu örgütlenmesine dahil olduğunuz zaman itmeye ilk nasıl karar verdiniz?
2:32
Nerelerde yapılıyordu bu toplantılar o zaman?
2:34
Çağrıları veya eylem hakkındaki tartışmalar, yazışmalar neler oluyordu hatırlıyor musunuz?
2:39
Değerli de bu sefer istersen senle başlayalım.
2:41
İstanbul'da yani SFK'lı olduktan sonra zaten açıkçası örgütün içinde zaten birçok görev alıyorsun.
2:49
Böyle bir sürü komisyon oluyor bilmem ne.
2:51
Hani bu eylem içinde başlı başına bir komisyon örgütleniyordu.
2:54
Ama sadece sonuçta SFK'lılar yoktu hani.
2:56
Bir sürü başka şeyden başka feministler falan da vardı.
2:59
Ama bizde SFK içinde işte oradan görev alacak kişileri ya da işte gönüllüler çıkıyordu falan.
3:04
Zaman zaman orada görev alıyordum onu hatırlıyorum.
3:07
Toplantıları.
3:07
Aslında ben galiba şey hani örgütlenme toplantılarına, içerik toplantılarına çok gitmiyordum galiba.
3:12
Daha çok böyle hani o gün kim ne yapacak, işte sloganlar ne olacak, işte görevler nerede bulunacak.
3:18
En çok da şey tabii hani neye müdahale edilecek tartışması.
3:23
Onları hatırlıyorum en çok.
3:24
Tuğba sen?
3:25
Yanlış hatırladığım, eksik hatırladığım şeyler illaki vardır.
3:28
Çünkü çok oldu bayağı.
3:29
Bir de çok toplantı üst üste, o kadar çok toplantı geçti ki yani net olmayan bir sürü şey olabilir.
3:34
Ondan şimdiden affola.
3:36
Yani o zamanki Sosyalist Feminist Kolektif'in mekanı şimdiki feminist mekanda olurdu toplantılar diye hatırlıyorum.
3:43
Feministler diye bir mail grubu vardı.
3:44
İçinde bağımsız feministlerin de olduğu.
3:46
Yürüyüş üzerinden tartışmaların devam ettiğini hatırlıyorum ama bir yürüyüşün örgütlenmesinin tartışması herhalde o daha değil.
3:51
Başlık mail grubu kurulmuş üzüldü diye düşünüyorum.
3:58
2010 yılında daha çok queer feministlerin örgütlendiği illet ve feminist festivalin yürüyüş örgütlenmesine katılımına nasıl bir etkisi oldu?
4:09
Tuğba istersen senle başlayalım.
4:11
İyi bir etkisi oldu baya.
4:12
Bu feminist festivali örgütleyenler daha çok amagil arkadaşlardı.
4:16
Bir de işte illet vardı.
4:18
O zaman LGBT hareketle feminist hareketinin ilişkisi çok daha sınırlıydı.
4:22
Feministler de aslında birçok kavramı da bilmiyorlardı. İllet sanırım galiba trans feminist manifestoyu çevirmişti. O bayağı bir mesela tartışılmıştı diye hatırlıyorum. Onun dışında da genel olarak özellikle beden politikaları, cinsel özgürlükler anlamında beden politikaları bilin daha doğrusu. Bu bağlamdaki argümanların, hareketlerin daha çok tartışılmaya başlandığı bir dönem oldu. Onların da etkisiydi diyebilirim. Sonra daha sonra açarız.
4:46
Delta seninle devam edelim istersen.
4:47
Queer feminizmin işte böyle daha hani açılmasının öncesinde zaten şey gibi bir böyle bir sınır vardı işte.
4:54
Yani 8 Mart alanı ve gece yürüyüşü, kadınların yürüyüşü.
4:58
Bu kadınlık kapsamına lezbiyenler, trans kadınlar, bunu şey açısından söylüyorum işte,
5:04
heterojist kadın dışında kalan şeylerde hani o sınır neye göre belirledi.
5:08
Burada böyle bir kadınlık sınırı vardı.
5:10
Örneğin trans erkeklerle ilgili özellikle 2010 yılında benim İstanbul'a geldiğim ilk yıldı.
5:16
Belki yeni yeni tartıştığımızı hatırlıyoruz. Öncesinde hani Eskişehir'de ya da Ankara'daki deneyimlerimde trans erkeklerle ilgili bir tartışma yoktu.
5:25
2010'da ya o ille tartışmalarda şeyi çok net hatırlıyorum ben.
5:29
Bir trans kadının alanda gece yürüyüşünde ya da feminist bir eylemde bulunabilmesi için kadın gibi görünüyor olmasının bir dayatma olduğu ile ilgili ve bunun hani aslında feminizm olmadığı ile ilgili bir argüman ortaya çıktı.
5:43
İşte ben mesela kendi adıma çok kafam karışmıştı.
5:46
Çok ilginç gelmişti bana.
5:48
Çünkü o zamana kadar hani trans kadınları kadın olarak kabul etmeyi öğrenmiştim.
5:52
Ama bu hep böyle kadın gibi görünen bir kadınlık üzerine.
5:56
Hani böyle bir görünürlük kabulü vardı yani.
5:58
Trans feminist manifesto ile ilgili o tartışmaları hatırlıyorum.
6:01
Yani illet hani oradaki tartışmaların tam ayrıntılarını hatırlamamakla birlikte bu argüman çok aklımda kalmış.
6:07
Çünkü hani şey ondan sonra zaten o tartışma giderek genişledi yani.
6:11
İşte kimler alandan çıkacak.
6:12
Bir de bu hani mesela onun öncesinde de ben çok işte 2009 yılı falan ve daha öncesini hatırlamaya çalıştığımda feminist hareket olarak aslında onun öncesinde zaten hani sosyalist hareketten ve işte sosyalist örgütlerin kadınlarından kendini ayıran bir feminist hareket var edinmeye çalışılıyor.
6:29
Ve orada hani feminist kelimesi özellikle vurgulanıyor ve onunla birlikte de hani sadece kadınlardan oluşan bir eylem alanı çiziliyor ya.
6:37
Zaten öyle bir tartışmadan geldiğimiz için ve hani mesela o zamana kadar aslında alandan çıkarılmak istenen kişiler ve alanda olmaması gereken kişiler aslında böyle sosyalist erkekler.
6:47
Alanda hani işte bize de onlarla birlikte özgürlük geleceğini işte vaat eden kişiler.
6:52
Hani bunları çıkartma yönü.
6:54
Ama hani oradan ya benim için en azından benim deneyimlediğim tartışma hani oradan buraya doğru mesela benim için hani alandan çıkarılacak kişinin kim olduğuna dair tartışma evrilmeye başladı.
7:05
Tam da hani queer feminizm ve trans feminizmin işin içine girmesiyle o biçim değiştirmeye başladı.
7:11
Mesela benim için en net hatırladığım şey bu.
7:18
Peki bu 2013 yıllarında dövizler üzerinden yürüyüş alanında, mail grubunda ve karşılıklı toplaşarak yapılan tartışmalar olmuş.
7:28
Bunun yürüyüşünün üzerinde nasıl bir etkisi oldu sizce Tuğba?
7:31
Yine şeyden alacak olursak işte trans feminist manifesto'nun çevirmesinden sonra.
7:36
O dönem feminist gece yürüyüşünde şöyle bir tartışma vardı.
7:40
O alanın rengi mor olacak ve feministler arası ayrılıklar işte atıyorum sosyalist feministtir, radikal feministtir atıyorum neyse işte.
7:49
Bütün bunların ön plana çıkartılmadığı, sadece feministlerin ön plana çıktığı yani tek pankarttı.
7:55
Hani ortak kadetlerin ortaya koyulduğu bir politik hat çizgisi ilerliyordu.
7:59
2011-2012 tam hatırlamıyorum ama trans feministler burada diye bir döviz açıldı orada.
8:06
Şöyle bir karşıma döndüğünü hatırlıyorum.
8:07
Biz feministler arası ayrılık, farklılıklarımız da değildi aslında.
8:11
Yani tek şey, sosyalist feminist demiyorsak neden trans feminist diyoruz?
8:15
Bir böyle bir 8 Mart dediği için örgütleyenler tarafından böyle bir eleştiri olmuştu.
8:19
Ve daha sonrasında da hatta böyle 8 mark alanına gelen dövizlerde daha böyle radikal cinsel özgürlükçü karakter falan içeren dövizler vardı.
8:30
Bazılarına bazı feministler karşı çıkıyordu.
8:33
Trans feministler, queer feministler aslında bayağı bir şey açtılar diyebilirim.
8:38
Bir yol açtılar aslında feminist gece yürüyüşü için.
8:41
Çünkü gerçekten birçok feminist o dönem hem transfobikti hem de bir sürü tartışmayı bilmiyordu.
8:47
Gerçekten hani.
8:47
Öğrenmeye açık, daha açık bir şey vardı, bir grup vardı her zaman.
8:52
Ama daha böyle daha kapalı, daha muhafazakar, daha transfobik bir grup da vardı.
8:56
Onun üzerinden 8 Mart alanında bir arkadaşın dövizinin parçalanması üzerinden aslında biraz gerildi ilişkiler.
9:03
Ondan sonra da LGBT hareketteki feministler diyeyim, orada daha fazla örgütlenmiş olan feministler ya da illet ve benzeri gruplardan feministlerle bir dizi toplantılar yapıldı.
9:15
Bu toplantıların bazıları başarılı oldu bazıları başarısız oldu.
9:18
Yani başarısız derken hani böyle biraz gerildiği de oldu hani şey toplantıdır.
9:22
Buradan Beata sen devam et sonra ben yeniden gelirim.
9:24
Şimdi sen anlatınca böyle benim de gözüm önünden geçti.
9:27
Zaten böyle belli başlı bazı gerilim maddeleri var.
9:30
İşte seks işçiliği de o konulardan bir tanesi.
9:33
Hani böyle tam şey böyle o Tuba'nın bahsettiği hani tarafları ayıran.
9:38
Çünkü bir taraf için hani seks işçiliği doğrudan reddedilmesi gereken
9:42
ve hani feminist hareket içerisinde yani kadınların olumlu ve iyi bir şekilde bir araya gelemeyeceği bir kavram şeklindeydi.
9:49
Ve hani şey bunun aksi yönde bir sürü argüman vardı.
9:52
Onu hatırladım şimdi Tuğba anlatınca.
9:55
İşte tornografi, seks işçiliği, bedene dair bir sürü şey ve onun dediği gibi işte.
9:59
O döneme dair hatırladığım şey şu.
10:01
Yani böyle bir tam gerçekten hani o şeylerin, o tartışmaların yeni yeni başladığı bir dönemdi.
10:06
Ve ben mesela kendi adıma o şeyleri işte oradan queer hareketin ya da işte en azından benim anladığım şekildeki feminizmin dışından gelen seslerin benim kafamı çok açtığını düşünüyordum.
10:18
Hani yeni bir şey söylüyor birileri vardı.
10:21
Şeyi de tam kestiremiyordum yani hani.
10:23
Çünkü biraz şeyle suçlandığımızı da hatırlıyorum.
10:26
Hani biraz daha oraya doğru dönen insanlar olarak hani.
10:28
Aslında farklı bir şeyin rüzgarına doğru gidiyoruz ama aslında gerçekler öyle değil.
10:32
Mesela seks işçiliğiyle ilgili farklı bir bakış açısı geliştirilmiş olabilir o diğer taraftan ve bu hani yenide argüman gibi görünüyor olabilir ama işte seks işçiliğin tarihsel bir işte bunun kadınlara yapmış olduğu şeyin gerçekliğini değiştirmez.
10:45
Hani biraz daha sanki burada daha katı bir gerçeklik vardı ve orada hani onu hala hatırlatmak isteyen insanlar bir tarafta da sanki böyle hani yeni bir şey söylüyor ama çok uçucu çok geçici bir şey söylüyor.
10:57
queer feministler gibi bir algı vardı.
10:59
Bu arada şeyi de çok net hatırlıyorum.
11:01
Mesela ben çok diyalog kurabileceğimizi
11:03
düşünüyordum. Hani herkesin çok böyle
11:05
iyimser olacağını falan filan ama
11:07
queer feministlerin de çok sert olduğunu hatırlıyorum.
11:09
Hani özellikle bir kısmın hani aslında
11:11
diğer feminist örgütler ya da
11:13
feministlerle uzlaşmak gibi bir çaba yerine
11:15
kendi sözünü geri adım atmadan
11:17
ortaya koymak gibi bir yol benimsediklerini
11:19
hatırlıyorum. Şöyle bir karşılaştırma
11:21
yapılıyordu ya. Doğru mu hatırlıyorum? Hani
11:23
biz ananlar nasıl feministler, sosyalistlerin
11:25
alanlarından kendi haklarını aldılar
11:27
ve orada var oldular ve burada geri adım
11:29
atmadılarsa hani queerlerde feminist
11:31
alanda böyle var olacaklar ve geri adım
11:33
atmayacaklar gibi bir benzetme vardı hatta.
11:36
Toplantılarda tartışmalarda hani o
11:37
işten böyle ya bir diyalog çabası
11:39
vardı ama benim belki ben
11:41
hani çok feminist hareketten çünkü alışık
11:43
olduğumuz için yani bütün feminist
11:45
olarak hani çok açık bir diyalog
11:47
beklerken aslında çok çetin
11:49
böyle taraflar ve şey
11:51
gördüm ilk defa. O benim için
11:53
mesela bir ilkti çünkü ondan önce hani
11:55
Hani sosyalist hareketten biz kendimizi öyle ayırıyorduk ama feministler arasında hep diyalog önemliydi.
12:00
Ama bu sakar öyle değildi yani onu hatırlıyorum.
12:02
Alanda kimin nasıl görünmesi gerektiğini kim belirleyecek?
12:05
Kimin kadın olduğunu kim tayin edecek?
12:08
Tartışmasa doğru gitti.
12:09
Yani şu vardı mesela o zaman feministler için beden uyum sürecini tamamlamış trans kadınların.
12:16
8 Mart'taki varlığı meşru fakat beden uyum sürecini tamamlamamış ya da tamamlamak istemiyor.
12:22
Yani öyle görünmek istiyor.
12:23
Kendine queer diyor, trans diyor.
12:25
Öyle insanların 8 Mart alanındaki varlığı bir sürü insan için böyle yanlış geliyordu.
12:31
LGBT hareketten olan feministler aslında bunun önünü açtılar.
12:35
Yani bir kişinin nasıl göründüğü, kendini nasıl ifade ettiği, ne zaman nasıl göründük istediği sizin tek elinizde değildir.
12:42
Ben bu haline kadınım diyorum ya da ister sakalım olsun, bıyığım olsun.
12:47
Yani öyle nasıl görünürsem görüneyim, ben kendimi kadın olarak ifade ediyorsam bunu sorgulaman hakkı sizde değildir.
12:52
Bunu yerleştirdiler. Bu bayağı sancılı oldu. Yani bir sürü feminist için böyle trans politikasını da çok bilmedikleri için şaibeli geliyordu.
13:01
Bu bağlamda ben LGBT hareketiyle feminist arkadaşların yaklaşımını aslında doğru buluyorum.
13:07
Çünkü her zaman kendini açıklamak zorunda da değilsin. Karşı taraf bilmiyorsa biraz bilinmiyor olması da onun sorumluluğundadır.
13:13
Bir yaklaşım var ki bu genelde LGBT hareketi siyasetin tarzı olan bir şey ve bence başarılı da oluyorlar yani.
13:19
Yani her zaman sürekli bize anlatmak zorunda değiliz.
13:22
Siz de öğrenin.
13:23
Bu yaptığınız trans fobidir.
13:24
Yani her toplantıda böyle kendine uzun uzun ifade etmek zorunda değiller.
13:28
Onunla buluyorum şu anki tartışmaları.
13:30
Yani şimdi şey diyoruz da hani onlar LGBT'lerle sert tartışıyorlardı falan.
13:34
Ama mesela o dövizi yırpan arkadaşın sosyal medyada teşhir falan öyle şeyler olmuştu.
13:39
Ondan bir ay sonra falan temiz ne olduğunu hatırlamadığım bir konuşma yapmıştı mesela.
13:44
Sosyalist Temiz Kore Klik'te.
13:45
Şu an 2022 yılında özel işleri vermeden bu konuşmayı kimseye yaptırmazlar.
13:49
tartışmaların çerçevesini çizmek istediğim aklıma gelen mesela şey gibi böyle temalar vardı sanki.
13:56
Queer feminizmime direnen feministlerin biraz çağ dışı kaldığı.
14:00
Öyle tartışıyorduk yani tartışmaları öğretmek.
14:03
Tartışmanın saplarını öyle hatırlıyorum yani.
14:05
Bir tarafta böyle daha geri kalmış bir şeyleri öğrenmesi gereken ve aslında öğrenemiyorsa da
14:11
orada durduğu yerde sayıp aslında politikasını ilerletemeyecek tanımlanıyordu bu taraf için.
14:16
Transfeminizmi o zaman da dışlayan hani feministlerden bahsediyorum.
14:20
Transfeministler için transları dışlayan feministlerin argümanıysa daha çok şeydi yani hani işte o alanın öznesi olmadıklarıyla ilgiliydi.
14:28
Orada bir diyalog çabası vardı o zaman.
14:30
Bir de tabii o zaman daha yüz yüzeyle yetişim kuruyorsun falan hani en azından topraklarda yapılıyordu ve yüz yüze gelmiyordu.
14:36
Onun da tabii handikapları var, avantajları var falan.
14:39
Hani bugünkü tartışmaların böyle temelini de biraz orada görüyorum.
14:42
Hani oralardan işte buralara geldi tartışmalar.
14:45
Yani o üstü falan da işte oralardan köklenerek bugün işte buralara yansıdı diye düşünüyorum.
14:55
Translara katılımı, translara çağrı metinlerde trans cinayetlerine vurgu konusuna gelirsek biraz daha.
15:03
2011 yılında aslında trans cinayetlerin politikliği gündem alıyor.
15:06
Deviz yapılmasına, slogan atılmasına karar veriliyor bu konuda.
15:09
Ancak işte 2010, 2011, 2012 çağrı metinleri kadınlara 2012 yılında ilk kez metinde trans sözcüğü geçiyor.
15:18
2013 yılında metinde trans konusu ilk kez düzgün bir şekilde ele alınıyor.
15:23
2013 yılında trans katılım üzerinden bir tartışma yaşanıyor.
15:26
Tartışmaları giden yolu nasıl yorumlarsınız?
15:29
Kadın cinayetleri çok uzun süredir gündem olan bir şeydi sonuçta.
15:32
Hatta feminist hareketi böyle bence en fazla kitleselleştiren konulardan bir tanesi.
15:37
Trans cinayetleriyle ilgili ayrı bir politik tutum ve ayrı bir örgütlenme gerektiğiyle trans cinayetlerinin de kadın cinayeti olduğu ve beraber içerilmesi gerektiğine dair tartışmayı hatırlıyorum.
15:51
O zaman çünkü hepsine kadın cinayetleri demeye başlandığı zaman sonuçta trans cinayetlerinin kendine özgü bir sürü dinamiği gözden kaçacaktı.
16:00
Ama bu o zaman şeye doğru gidiyordu.
16:02
Ayrı bir trans örgütlenmesi de o zaman gerekiyor.
16:05
Ya da hani feminizm mesela bütün bunların hangi şeyle nasıl kapsayacak?
16:10
Onunla ilgili tartışmaları hatırlıyorum.
16:13
Feminist hareketin teorik olarak işte heteroseksizinin patriyarkali işçe geçtiği ve bunların birbirini besleyen yapılar olduğu üzerinden teorik bir tahdili vardı.
16:23
Bunun politikaya izdüşümünün yansımasının olmadığından da kaynaklanıyordu aslında birçok şey.
16:29
Yani hani sadece transların değil, lezbiyen, bisikletçiler, kadınların da yaşadıkları sorunlar aslında bir patçalkı üzerinden nasıl bir feministlerin gündemi.
16:39
Yani hani o LGBT'lerin gündemi ve onlarla dayanışılıyor gibi değil de feministlerin esas meselesi olması gerektiği üzerinden bence bir eksiklik vardı.
16:47
İzlenilmesi gereken çok fazla konu vardı yani.
16:49
Bu da bunun da bir parçası tabii ki de.
16:51
Fakat şu an mesela kadın cinayetlerine ve daha kampanya yürüten gruplar bazı trans kadınların cinayetlerini falan da takip ediyorlar.
16:58
Özellikle o dönemde kadın cinayetleriyle ilgili kampanyalar yaparken trans cinayetlerini de o kampanyanın bir parçası yapmadık.
17:05
Yani aslında buradaki transların yaşadığı patriarkal şiddetin yeterince feministlerin politik ajandasına girmemiş olmasıyla da alakalı bir şey de vardı.
17:14
Yani sadece karşılıklı diyalog o toplantı oldu, alanda bu oldu falan değil ama bence bir perspektifle alakalı da bir şey vardı.
17:19
Bu meselelerin birbiriyle daha ilişkide olduğu, daha aslında o LGBT'lerin gündemi, bu kadınların gündemesi, trans kadınların gündemi diye bir şey.
17:27
Bu kadar yok şu anda öyle bir ayrım. O zaman daha fazla vardı.
17:30
LGBT hareketi üçlendikçe zaten feministlerin de gündemine girdi bu daha da fazla.
17:34
Peki 8 Mart alınında yaşananları takiben aslında feministler ve LGBT tartışmalar arasında bir dizi toplantı yapılıyor.
17:41
Bu toplantı notlarına da bakıldığında feministler ve LGBT artılar arasında köprü kurmak için verilen emeğin bu tartışmalarla görmezden gelindiği biraz.
17:50
8 Mart'tan da feministler transları almadı genellemesine herkes içi rahatsız edici oldu.
17:55
Cinsiyet beyanının sorgulanmaması gerektiği, gay ve hetero erkekleri alana almamanın herkesin sorumluluğu olduğu
18:02
ve gay erkeklerin cinsiyetin performatif olduğu argümanı üzerinden alanı sömürmesinden rahatsız olunduğu konuşulmuş.
18:09
Fakat bu tartışma toplantılarının sürdürülemediği görülüyor.
18:12
Sizce bu tartışılan konular her iki harekette nasıl yankı buluyordu?
18:16
Ve bu iki hareket arasında köprü kurulabildi mi?
18:19
Tuğba ile başlayalım.
18:20
İki taraflı da bakacak olursak feministlerin toplantı talebi, beraber konuşalım tartışalım talebi bir yandan vardı.
18:26
Fakat bir yandan aynı dönemde alanda bir transın dövizi mesela yırtıldı, kırıldı.
18:31
Ve bununla ilgili de feminist hareket yeterince bence tavır almadı.
18:35
Bu durumda yani hani karşılıklı bir güvensizlik oluşmuşsa da oluşmuştur diye düşünüyorum.
18:40
Benzer bir şey eminim şu an 2022'de yaşansa bu şekilde işlemez olsun hiç.
18:44
Bir de mesela şöyle tartışmalar oluyordu.
18:46
Dövizleri o zaman mesela beraber yazalım.
18:48
Şimdi dövizler üzerinden tartışmalar vardı işte.
18:50
İşte an benim elletirim, bana benim elletirim diye bir döviz vardı.
18:53
Yoksa kadının parası işte anadır kum parası ya da trans temsililer burada falan gibi.
18:57
Kendiniz gece yürüyüşündeki dövizlerden biraz daha farklı dövizler getiriyordu arkadaşlar.
19:01
Bunun üzerine mesela şöyle bir öneride bulunmuştum.
19:03
Şimdi dövizleri beraber yazalım o zaman diye.
19:05
Şöyle de baktığında yani onu da anlıyorum.
19:08
Yani şimdi LGBT'ler tarafından büyük ihtimalle siz bizim yazacağımız dövizlere karışacaksınız şeklinde algılanıyordu diye düşünüyorum.
19:15
Yani hani kabul etmediler mesela böyle bir şeyi.
19:16
Hayır biz kendi dövizimizi yazacağız, getireceğiz dediler.
19:19
İyi erkeklerin 8 Mart adanın sömürüyor olması gibi bir cümle var orada.
19:23
Yani o bence çok doğru bir anlatım değil.
19:26
Çünkü oradaki aslında tartışma şöyle kurmak gerekiyor.
19:29
Yani hani kişinin görüntüsü nasıl olursa olsun ister gay gibi görünsün ister kadın gibi görünsün ya da nasıl görünürse görünsün.
19:36
O kişilerin yani kendi beyanı vardır ve buna esas anlat zorundasın yani.
19:41
Hani sen bu ben ona cinsiyet atayamazsın.
19:43
Ya zaten hani LGBT hareketi içindeysem de biraz da biliyorsundur.
19:47
Yani hani gerçekten kişinin nasıl göründüğünden alakasız yani.
19:50
Kendini nasıl ifade ettiği, nasıl perform etmek istediği ya da kendini nasıl tanımadığı.
19:54
Bunlara dair böyle bir politik farkındalık olmadığı için de biraz oluyordu.
19:58
Ben onları konuşulan şeyler argümanlar olarak özetledim. Böyle denmiş ve kabul edilmiş gibi değil. O toplantı notlarını gözden geçirdiğimizde genel olarak argümanlar bu yönde ilerlemiş birazdan. Bunu söyleyen de olmuş ama dediğin gibi başka şey de söyleyen olmuş. O yüzden bu argümanlar etrafında gibi bir iki harekette bunlar nasıl yankı buldu gibi bir yerde.
20:19
da tartasa? Feminist hareketinden
20:21
o işte sosyalist hareketten
20:23
sosyalist hareketin içerisinde
20:25
onunla bağlantılı, onunla birlikte
20:27
yer alan kadın hareketinden.
20:28
Kendini ayrıştırması sadece
20:31
kadınların özne olduğu
20:32
eylem alanları koymasıyla yükselen
20:35
bir şey. Feminist sözü özellikle
20:37
feminist kelimesini geçirmek
20:39
feminist hareket olduğunu
20:40
ifade etmek. Mesela oradaki eylem alanlarında
20:43
bunu işte 2009-2010
20:45
yıllarında hani Ankara'da, Eskişehir'de
20:47
deneyimlediğim şeyler üzerine söylüyorum.
20:48
Mesela şeyde Eskişehir'de 2010 yılında Eskişehir Kadın Platformu'na dahil biz de Sosyalist Feminist Kolektif olarak Sosyalist Hareketi'nin içinde kendi feminist olarak ifade eden kadına vardı.
20:59
Ama bağımsız feminist örgüt yoktu.
21:02
Hani o eylem alanlarını 8 Mart'a çıkarken örneğin parti bayraklarıyla gelmek isteyen kadınlar vardı.
21:09
Bu mesela bizim için çok büyük bir problemdi ve sadece mor bayrakların orada olması gerektiğini söylüyorduk.
21:15
Ortak dövizler, ortak pankartlar üzerinden çıktığımız gerektiğini.
21:18
Hatta femina üzerine mesela çok uzun tartışmalar dönüyordu.
21:21
İşte femina bir şeyin göstergesi midir yoksa kadınların genel sembolü müdür?
21:25
İşte mesela şey tartışması çok fazla vardı.
21:28
Hani siz feminanızı çıkarıyorsanız biz de kendi örgüt bayrağımızı çıkartırız.
21:33
Ama biz bir örgüt değiliz.
21:34
Biz bütün kadınları temsil ediyoruz diyor feministler.
21:36
Feminist eylem alanını kadınları kapsayacak bir alan haline getirme çabasında
21:41
hani o kadının kim olduğu ile ilgili tartışmaya doğru gelmeye başlayınca
21:45
Bu 2011-2012 yıllarında bunu tartışırken de en çok aklımda kalan şeylerden bir tanesi.
21:49
Peki o zaman hani şey beyanı dayalıysa cinsiyet, işte kadın gibi görünmesini dayatmayacaksak hiç kimseye,
21:56
gayleri nasıl ayıracağız alandan?
21:58
Gece yürüyüşü alanı ya da feminist eylem alanı, kadınlar, aslında bütün kadınlar, trans, non-trans bütün kadınlara açıkta
22:05
ve orada bizim kafamızdaki trans kavramı zaten feminen görünümlü kadınlardı.
22:10
2005, 2006, 2007, 2008 bu civarlarda kadın gibi görünmeden de trans kadın olabilme tartışması da zaten yeni yeni yaygınlaşıyordu diye düşünüyorum.
22:22
Sonra zaten o tartışma giderek bize bunu dayatamazsınız.
22:25
Kadın olmak kadın gibi görünmek demek değildir.
22:28
Eğer bunu iddia ediyorsanız zaten kendi feminizminizden de şüphe etmelisiniz dendiği zaman bir tartışma başladı.
22:35
Ama o zaman onun karşılığı şuydu.
22:36
O zaman peki alanda hani bunca zaman alanban çıkarmaya çalıştığınız alanda sizin yerinize hak iddia eden erkekleri nasıl çıkaracaksınız?
22:44
Ve bunların en başında tabii şey hani hareket eğitimi olduğu için mesela gay erkekler geliyordu.
22:48
Alandaki özneyi tanımlayamaz hale gelmek çok anksiyeteli bir şeydi zaten.
22:54
Oranın öznesini öne çıkarmak için orayı işte senin yerine işte orada bulunmaya çalışan erkeklerden arındırmaya çalışmışsın.
23:02
Kendi sözünü söyleyebilmek için.
23:03
Ve aslında sonra o alanın içindeki bedenlerin kendisi birden şey olmaya başladı yani.
23:08
Durağın değil yani asla.
23:09
Kaymaya başladı.
23:11
Mesela o çok şaşırtıcıydı.
23:12
O yüzden şey.
23:13
Yani bu tabii ki alandaki işte o döviz parçalama falan filan.
23:16
Hani mesela bu da böyle bir şey.
23:18
Ya bu söylediğim yanlış anlaşılmasın.
23:20
Asla olumladığım için söylüyorum.
23:21
Hani o şeye karşı bir direnç olarak okuyorum onu yani.
23:24
Çünkü bir şeyler değişiyor.
23:25
Bir şeylere başka bir gözle bakılıyor artık.
23:28
Ve gerçekten güçlü bir argüman yani.
23:30
Çünkü insanlar kendi deneyimlerinden yola çıkarak söylemeye başlıyorlar bunu.
23:33
Ama senin politikalı kurduğun bir zemin var ve o kayıyor.
23:37
Bir yeni zemin öneren bir politik hatta yoktu öyle hatırlıyorum tartışmaları.
23:41
Yani sadece bu var olan zemini yürümediğine dair bir şey vardı.
23:45
Ama mesela queer feministlerin gece yürüyüşü alanıyla ilgili ya da feminist eylem alanıyla ilgili sadece kimsenin buraya girecek bedenleri tayin edemeyeceğine dair bir argümanları vardı.
23:55
Ama onun dışında hani herkes gelebilir gibi bir şey vardı aslında orada.
23:59
Ama öte yandan hani benim en azından deneyimlediğim feminist politikada hep bir şeyin sınırını çizmek.
24:05
Çünkü bizim yerimizi orada bizim adımıza konuşanları çıkarmak çabası olduğu için bu çok karışık ve derin bir tartışma oldu.
24:11
Bence çok kafa açıcıydı ama mesela hala benim üzerinden o tartışmaların katıldığım kaç yıl geçmiş hala da bilmiyorum.
24:18
Yani takip ediyorum, izliyorum tabii yeni algılanları da. Ben böyle hatırlıyorum.
24:21
Böyle bir çözüm bulmuştuk hatta. O sene Zeliş'le bendik şey görevlisi alandaki.
24:26
Çünkü biz daha LGBT hareketi tanıyor olduğumuz için LGBT'lerle beraber gelmiş arkadaşları.
24:32
Kadın görünümünde olmayan.
24:33
Kortejin o kısmında sorumlu olan bizdi diye öyle bir geçici yani şu anda da komik geliyor aslında bu çözüm ama öyle bir çözüm bulmuştuk.
24:40
Biz biliyoruz, biz tanıyoruz çünkü daha daldın gidiyorlardı yani falan mesela.
24:44
Hani bilirsin 8 markalarında böyle çık dışarı falan diye böyle famousler böyle bir şey yapabiliyor.
24:50
Bir de şey diyorlardı mesela bizim bazı arkadaşlar da Allah'tan memleketin sosyalistleri kuyarı öğrenmemiş.
24:55
Öğrenmemiş yoksa hepimiz queeriz diye gene gelir alanı şey yaparlardı diye.
24:59
Korumaya çalışılan şeyin kendisi işte yıllarca özellikle sosyalist erkeklerden kavga ederek aldığın alan orada aslında onu korumaya çalışıyorlar.
25:07
Yani öyle bir espri de dönüyor o yüzden.
25:13
Peki bu beraber değerlendirme toplantıları düzenli ilişki kurmak için çabalansa da örgütlenmeye LGBT arttığı hareketten pek katılım olmuyor.
25:23
Bunu neye bağlayabiliriz?
25:25
Yani biraz bahsettiğiniz bazı açılardan tabii ama hani bunu düşündüğümüz zaman Tuğba.
25:30
LGBT hareketin aslında politika yapma biçimiyle feministlerin alışık olduğu politika yapma biçiminde bazı farklılıklar var.
25:38
Yani onlar dediğim gibi yani bu böyle ben kendimi sana her seferinde anlatmak zorunda değilim.
25:42
Bu da trans hobidir.
25:43
Siz de bunu öğreneceksiniz gibi böyle daha anarşist bir yerden hani böyle politika yapma tarzları vardı.
25:48
Böyle yani uzun uzun toplantılar alalım, Halil'i değerlendirelim, bunu değerlendirelim falan gibi bir yaklaşımdan daha ziyade daha böyle sözümü söylüyorum.
25:56
Bunun ismi transfobidir.
25:57
Yani çünkü birazcık baktığımda yani bir şey transfobiyse yani böyle sürekli transfobiyi anlat, anlat, anlat yani öyle de düşündüğünde biraz anlaşılır bir şey bazı açılardan.
26:07
Şimdi mesela pride yürüyüşlerini düşündüğümüzde aslında mesela işte dövizini yazıp geliyorsun değil mi?
26:12
Yani hani öyle bir hareketten bahsediyoruz.
26:14
İşte biz gel beraber dövizleri beraber yazalım.
26:16
O da işleyecek bir şey değil yani.
26:18
Her farklı politika yapma biçimleri hem de bence LGBT hareket doğası gereği biraz öyle zaten.
26:24
Tamam tabii ki de feministler yola arkadaşıyor ama biliyoruz hepimiz yani zamanında transfobiklik zaten.
26:29
Hani herkesle var, her durumda var.
26:31
Feministler de bundan azade değil.
26:32
Çok emek gösteren yani bu aslında diyaloğu kurmaya çalışan feministlerle beraber aslında büyük bir çoğunluğu da sessiz bir şekilde izliyordu.
26:40
Bir şey söylemeye korkuyordu.
26:41
Aslında çoğu da gerçekten hani böyle Allah Allah nasıl oluyor ya falan diye böyle düşünüyorlardı.
26:45
Yani LGBT'lerin de bunu hissettiğini düşünüyorum.
26:47
Yani şu an ikinden daha farklıydı o anlamda feminist hareket.
26:50
Gece yürüyüşünde sosyalist feministler burada işte ne bileyim radikal feministler burada şeklinde
26:55
feministler arasında farklı pozisyonların, politik duruşların alana döviz olarak yansımasıyla
27:00
trans feministler burada dövizinin getirilmesi arasında bence farklılık var.
27:03
Yani yaptıkları da doğruydu ki yani şu an bu tartışmalara geldik diye düşünüyorum.
27:07
Deli tasarım.
27:08
Trans feminism hani o dönem yeni yeni görünürlük edinem ve zaten hani translığın kendisi zaten
27:13
Zaten görünmedik görünmezlik üzerine birçok tartışma içeren bir hareket olduğu için.
27:17
Şöyle bir şey de var hani aslında orada bir diyalog oluşabilir ama sen gidip birini bir şeye ikna etmeye çalışıyorsun.
27:24
Ama orada tabii şey sorusu başladı yani hani biz kimi neye ikna ediyoruz?
27:28
Alanın sahibi birileri var, bir feministler var sanki.
27:31
Ve işte hem diğerlerinin de o diyalog kapısını açarken aynı zamanda hani oraya kendini kabul ettirme çabası.
27:36
Orada tabii şey tartışması da başladı.
27:38
Yani biz kimi neye ikna ediyoruz?
27:40
Bu alanın bir sahibi mi var ki? Bir çaba içine giriyoruz.
27:43
O toplantılarda ya transfemizmi anlatan, bunun karşısında argüman üreten iki taraf.
27:49
Diğer tarafın içerisinde hiç trans yoktu.
27:52
Mesela bir trans kadın başka bir trans kadına trans kadın olmak için kadın gibi görünmek zorunda olmadığını
27:58
daha diyalog içinde anlatabilir ama na trans bir kadına bunu anlatmak istemeyebilir bu kadar.
28:03
Çünkü deneyimler de birbirinden farklılaşıyor.
28:11
Sonraki yıllara dair eklemek istediğiniz bir şey var mı?
28:14
Ben mesela sonlara doğru koptum yani.
28:17
SFK dağıldı.
28:18
Ben hani kişisel olarak kendim hani örgütlenmeden ve feminist hareketten en azından şey hani eskiden gündelik hayatımı çok kaplayan bir şeydi.
28:27
Aktivizm.
28:28
Son yıllarda hani daha geriye çekildim.
28:31
Ama gece yürüyüşlerine hani gitmeye çalıştım büyük ölçüde.
28:35
Çok daha küçük yürüyüşlerden hani çok devasa bir yürüyüşe ulaşmış olması artık zaten hani o sınırları çizmeye çalıştığımız işte öznesini belirlemeye çalıştığımız hali de zaten imkansız da kılıyor bir yandan yürüyüşün fiziksel olarak ulaştığı kapasitede.
28:51
Ama mesela bu podcast sebebiyle böyle geçmişe doğru gidip düşündüğümde yani hani aslında ne kadar çok şeyin ne kadar çok değiştiğini düşünüyorum.
28:59
Çünkü hani şey gece yürüyüşü, kadınların işte gece dışarıda olmalarının büyük bir problem olması ve buna karşı hani kadınların bir araya gelerek geceleri, sokakları geri alması.
29:10
Daha eski eylemlerde, katıldığım eylemlerde hani aslında şeyi hatırlıyorum.
29:14
Korkuyordum yani.
29:14
Yani düşünsenize işte bir 30-40 kadın toplanmış, gecelerde sokaklar bizimdir, terk etmeyeceğiz diye bağırıyor işte.
29:21
Sataşanlar, edenler, kavga çıkaranlar.
29:23
Oradan hani bu kadar da öyle büyük bir kalabalığa ve polis korkusuna bu sefer eriliyor.
29:29
Yani bir şeyler tabii dayanışmaya da söylememe gerek yok.
29:32
Sana kadar çok şeyin değiştiğini de düşünmüş oldum bu vesileyle.
29:36
Tuğba sen.
29:37
Bence de feminizm sürekli kendini kendine eleştiren, geliştiren bir hareket.
29:42
Bu bağlamda baktığımızda yani hani gerçekten son 10-15 yılın içerisindeki şu anti feminist gece yürüyüşünde benzer şekilde işte translarla ilgili bir dışlananın ya da transalik söylemlerin olmamasını feminist hareketinin kendini sürekli eleştiren, değiştiren bir hareket olmasıyla alakalı ve tabii ki de LGBT hareketinin arkadaşlarını da etkisiyle.
30:05
Tabii ki de yani geçmişte daha böyle tatsız, nefis söyleminden dava açılacak falan olaylar oldu.
30:11
Ama yani Fenis'in güçlü bir hareket.
30:13
Çok şükür ki kendini eleştiren, değiştiren, düzelten, kendine sürekli içine bakan bir hareket olduğu için.
30:19
Tartışmalarla ilgili geldiğimiz noktayı çok daha umurumda.
30:22
Çok ufak bir şey ekleyeyim.
30:24
Tuğba söyleyince aklıma geldi.
30:25
Ben tanıklık etmedim ama biz bu tabii hem bu konu üzerine hem bu yıllar üzerine genel olarak zaten düşündüğümüz zaman
30:32
Zeliş'in yeri çok önemli bir yer aslında şu an aramızda değil ve onu da söylemeden geçmemek lazım.
30:40
O dönem çok çok emek vermiş.
30:42
O döneme dair herkesin zihninde tanıdığı ve bildiği ve sevdiği, sahibi duyduğu bir insan.
30:48
Onu da böyle bilmiyorum bir belirtmek istedim yani.
30:51
Zeliş çok köprüydü yani orada ve gerçekten çok çaba sarf etmişti hakikaten.
30:55
Çok teşekkürler.
30:56
Bu kayıt Feminist Gece Yürüyüşü Sözlü Tarih ve Arşiv Çalışması için 2022 yılında yapılmıştır.
Bu kelime kayıtta geçmiyor.
