First-hand Accounts of the Istanbul Feminist Night March: Gülfer Akkaya, Şükran Şakir

1. 0:00 Long live our feminist struggle!
2. 0:15 Bu podcast serisinde feminist gece yürüyüşüne dair tanıklıkları farklı yıllarda dahil olmuş feministlerle konuşuyoruz.
3. 0:23 Bu bölümde Gülfer Akkaya ve Şükran Şakir ile 2006-2009 yıllarını konuştuk.
4. 0:32 Taksim'de 2003'ten beri 8 Mart'larda feministler eylem örgütlüyor.
5. 0:36 2005'te bu feminist gece yürüyüşü adını alıyor.
6. 0:39 Biz sizinle özellikle 2006-2009 arasını konuşmak istedik.
7. 0:43 Çünkü feminist hareket de yürüyüşte bu süreçte güçleniyor.
8. 0:45 Öncelikle biraz kendinizi tanıtabilir misiniz?
9. 0:47 O sıralarda yani 2000'lerin başında ve ortasında bir yerlerde örgütlü müydünüz?
10. 0:52 Nerelerde politika yapıyordunuz?
11. 0:53 Kendinizi nasıl ifade ediyordunuz?
12. 0:55 Gülfer istersen senle başlayalım.
13. 0:57 Merhaba benim herkese.
14. 0:58 2000 yılına kadar ben ÖDP'deydim. Sonra ÖDP'den ayrıldık birkaç büyük politik gerekçe nedeniyle.
15. 1:06 Ondan sonra Pazartesi dergisinde ben gönüllü olarak çalıştım bir süre.
16. 1:10 Aynı zamanda Toplumsal Özgürlük Platformu diye bir platform vardı kuruluşlar arasındaydım.
17. 1:14 Karmak bir kurum. Bir de dergisi vardı oranın.
18. 1:17 Hem derginin yayın kurulunda görev almıştım hem de derginin kadın sayfasının editörüydü.
19. 1:22 Radikal Femmiz Fikirlerim nedeniyle o platformda pek haz edilmeyen biriydim.
20. 1:26 Birkaç yıl orada baya böyle sarsıntılı tartışmalar vesaire oldu.
21. 1:30 Sonra işte oradan erkekler bizi atmaya çalıştılar.
22. 1:33 Biz orada bir grup kadınlık bu fikirlerde savunan aynı zamanda.
23. 1:36 Mobbing vesaire falan da devam edince onlar atamadılar ama ben ayrıldım.
24. 1:40 Sonra biz oranın içinde yer alan kadınların da olduğu bir grup kadınla fitne fücür kadın çevresini koyduk.
25. 1:47 Hem bu heteroseksiz politikalara karşı ilk olarak somut olarak çalıştığım yani bu politikaların da içinde olduğu bir gruptu.
26. 1:54 Hem de ilk kitabımın da çıktığı gruptu. 2007-2008 senesini unutulmasın diye Demokratik Kadın Derneği adında kitabım çıkmıştı.
27. 2:03 O kitapta 1980'nin sonu, 90'ların başında birbirinden farklı sosyalist kurumlardan kadınların yan yana gelip kurdukları bir kadın derneğiydi.
28. 2:13 Derneği kuranlar bile unutmuştu. Derneği araştırmıştım. Sonra kitap olmuştu ve o yüzden resmini unutulmasın diye de belirtmiştim.
29. 2:22 İstanbul'da bir feminist kadın çevresi vardı, küçük bir çevre vardı.
30. 2:26 Ve o çevrenin içinde de sürekli aktif olarak biz de yer aldık.
31. 2:29 Fitne Fücur da yer aldı.
32. 2:30 Ankara'da işte kanun değiştirme yürüyüşlerine de oraya gittik feministler olarak gidiyorduk.
33. 2:35 O zaman öyle bir şey vardı.
34. 2:36 Bir yandan 8 Mart'lar, hatta 1 Mayıs'larda bir süre sonra,
35. 2:40 1 Mayıs'larda da feministler olarak yer alıyorduk.
36. 2:42 Onları örgütlemeye başlamıştık.
37. 2:45 Böyle hatırlıyorum o yılları.
38. 2:46 Şükran sen de biraz kendini tanıtabilir misin?
39. 2:48 Ben de ÖDP'den geliyorum ve 2002'de ayrılmıştık. Ben ÖDP'de kadın politikalarının kadın yapılanmasının içinde değildim ama kadın eylemliklerine katılıyordum.
40. 2:59 Hatta bu 2000 Hayata Dönüş Operasyonu sonrası hemen ilk bir grup kadın biz endişeliyiz eylemlerini başlatmıştık.
41. 3:07 Zaten hani feminist kadınlarla o çevrelerin içinde falandım.
42. 3:10 2000'de ayrıca ben Kadav'da çalışmaya başlamıştım.
43. 3:14 Hani Kadav'da kadın hareketinden bir örgüt ve 99 depreminden sonra bölgedeki kadınlarla dayanışmak için giden kadınların kurduğu bir yapılanma.
44. 3:23 Ve ben orada da feministlerle birlikteydim.
45. 3:26 Ama hani ben kendime 2003-2004 gibi feminist demeye başladım.
46. 3:31 Aynı zamanda ben de bir sol siyasi yapımının içindeydim o yıllarda.
47. 3:35 kadınların birlikte davranabileceği bir takım mekanizmalar falan kurulabilir mi diye bakıyordum.
48. 3:41 Bütün eylemlere katılıyordum, bütün tartışmalar içindeydim ama feminist kollektife katılmam.
49. 3:48 İşte 2006 sonunda bir grup arkadaş çağırdılar.
50. 3:51 Daha doğrusu sosyet feminist kadınları tanımlayan ve 2007 Mayıs'ında da ismini koyan bir küçük grup.
51. 3:57 kadın emeği üzerinden sözün söylenmesi, dışarıya yönelik de hareketin büyütülmesine
52. 4:04 katkıda bulunmak, örgütlenmek isteyen kadınlara en azından bir yerin işaret edilmesi gibi
53. 4:10 şeyleri hedefliyordu.
54. 4:17 Feminist gece yürüyüşlerine ne zaman katılmaya başladınız?
55. 4:20 Hangi yıldan itibaren ve aşağı yukarı ne zamana kadar katıldınız?
56. 4:23 Gülfer mesela 2005'te basın metini okuyanlardan birisin fotoğraflardan gördüğümüze göre neler hatırlıyorsun?
57. 4:29 İlk başından beri vardım ama onun da öncesi var.
58. 4:32 Şimdi biz bağımsız tek tek feministler olarak bir aradaydık.
59. 4:35 Daha kolektif falan filan da olmamıştık.
60. 4:37 O kolektifin ayak seslerindik öyle diyeyim size.
61. 4:40 ÖDP'ye az önce şundan dolayı söyledim.
62. 4:42 ÖDP büyük bir umut olarak doğmuştu.
63. 4:45 Fakat inanılmaz bir hayal kırıklığıyla son bulunca çok önemli bir kesikten açısından.
64. 4:49 Bunların bir kısmı da kadınlar ve feminist kadınlar da vardı.
65. 4:53 ÖDP dağıldıktan sonra ÖDP'nin içindeki çok sayıda kadın siyaseti bıraktı.
66. 4:59 Eve dönmeye başladılar.
67. 5:00 Bu feminist alana şöyle yansımaya başladılar.
68. 5:02 O dönemde dışarıda olan feminist politika yürüten çok az sayıda kadın kaldı.
69. 5:07 O yıllarda şöyle bir temel sorun vardı.
70. 5:10 8 Mart mitingi yapılırdı.
71. 5:12 8 Mart mitinginde de daha çok karma örgütlerin kadınlarının nasıl olursa o toplantılarda hep onların deliği çıkardı.
72. 5:19 Ya da genellikle onların deliği çıkardı.
73. 5:21 Kriter de şuydu biz sizden çok uzun yani siz feministler kaç kişisiniz ki falanla geliyordu lan. Bir de çok önemli başka bir şey vardı antifeminizm çok yüksekti arkadaşlar. Özellikle tüm sosyalist gelenekler veya hareketlerden kadın arkadaşlar açıktan antifeminizm yaparlardı.
74. 5:38 Yani o 8 Mart mitinglerinde mor olmasın, femina olmasın, feminist bir söz olmasın, patriarka olmasın diye özel mücadele olurdu.
75. 5:47 Biz şey dedik ya bu nasıl bir şey biz 8 Mart'ta da mı feminizm diyebileceğiz?
76. 5:52 Yani kadınların sözü, kadınların sorunu, kadınlar ne yaşıyor?
77. 5:56 8 Mart'ta da mı bunları söyleyemeyeceğiz diye aramızdan konuşurken ya o zaman biz kendimiz ayrı bir eylem yapalım dedi.
78. 6:03 Bu ayrı eylemin kendisinin gece yürüyüşüne dönüşmesi de şöyle oldu.
79. 6:08 Kadınlar özellikle geceleri sokağa çıkamıyorlar.
80. 6:11 Sokakta çok fazla o dönem cinsel tacizler olurdu.
81. 6:14 Yani biz öyle akşam evlerimize giderdik 11'de 12'de.
82. 6:17 Ben uzun yıllar tek kadın olarak gecemi indislerde yolculuk ettim ve bu çok insana kaygı veren bir duyguydu.
83. 6:24 Yani yanımızda bir şey taşırdık falan açıkçası.
84. 6:27 Biz feministler olarak şunu söylemiştik.
85. 6:29 Şimdi o mitingleri siz bırakın demeyiz.
86. 6:31 E o mitingi alternatif bir miting de öğrenmezdik o günde o saatte.
87. 6:35 saati zaman da farklı oluyordu ve kadınları da oraya mı buraya mı gitsem iki lemene düşürmekten kurtarırdım.
88. 6:42 Bunlardan dolayı her 8 Mart gecesi yürüyüş yapalım dedik.
89. 6:47 Bu 1-2 yürüyüş sonra da zaten 8 Mart feminist gece yürüyüşü oldu.
90. 6:51 Özellikle feminizm demek için, özellikle patriyarka demek için, özellikle kadınların sorunu dile getirmek için
91. 6:58 bu 8 Mart gece yürüyüşleri ortaya çıktı diye hatırlıyorum.
92. 7:03 O dönem feministleri işte diyelim ki 1 Mayıs olacak, 1 Eylül Dünya Barış Günü eylemi falan filan olacak.
93. 7:10 Her çevre çağrılırdı, her siyasi çevre çağrılırdı ama biz feministler çağrılmazdık.
94. 7:14 Biz kendimiz gittiysek o toplantılara söz alırken falan feministler dediğimizde böyle gülünürdü, ciddiye falan alınmazdık.
95. 7:22 Kadınları siyasette özne gören ve özneleştiren feminizmdir.
96. 7:26 Gece yürüyüşü benim açımdan bu anlama.
97. 7:28 Yani feminist ideolojinin ve feminist mücadelerinin var olması, kadınların kurtuluşunun biricik yolunun da bu olduğu anlamına gelmesi açısından çok önemli ve çok değerlidir.
98. 7:39 Şükran sen ne zamandır içindesin gece yürüyüşünün?
99. 7:42 Başından beri varım. 2003'teki eylemin örgütlenmesinde vardığım kadar da oluyordu toplantıları.
100. 7:49 Tabi o zaman biz o ilk eylemin sonraki gelinliksel yürüyüşlerin başlangıcı olacağını tahmin etmiyorduk ve savaşa karşı aynı zamanda kadınların sözü olarak söylenmişti o.
101. 8:01 2003'teki eylemde kadarlı, mor çatalı kadınların çağrısıyla yapılmış.
102. 8:06 Tamamen örgüt imzası olmadan, bu savaşları çıkaranlar erkek hepsi tesadüf mü?
103. 8:12 Başlığıyla yapılan, Petcher'ın, Bıyıklı, Bush'un fotoğraflarının taşındığı ve Taksim'den bir sokağa kadar yürünerek yapılan bir şeydi.
104. 8:21 2007'den itibaren de yine örgütlenmesinde yer aldığım, aradaki 3 yılda ise katılımcı olduğum yürüyüşler.
105. 8:28 İlk zamanlardan itibaren mitinglerde herkes korteş korteş pankartla ayrılırdı ve bağımsız kadınlar ya da feministler kendilerini ifade edecek bir yer bulamazlardı.
106. 8:39 Feminist gece yürüyüşlerinin düzenlenme biçimi, yöntemi bütün kadınları kapsayabilecek biçimdeydi.
107. 8:45 Tek pankartla işte o sene neyi gündem yaptıysak ağırlıkla o dövizlerin olduğu, kadınların kendi renklerini, sözlerini yansıtabildiği yürüyüşler olarak örgütlendi.
108. 8:57 Feminist kadınlarının hep birlikte örgütlemesi esas alınarak çağrılar yapıldı.
109. 9:03 Bir de şöyle benim hani tanık olduğum haliyle örneğin 2003'te bulunduğum kadar çevresinde de artık gündüz mitinglerinde feminist sözün hiç yer almadığı, tartışmaların feministler üzerinden yapıldığı, erkekli katılımların konuşulduğu ve artık buna hani yorulunduğu ve katılınmadığı bu mitinglere büyük ölçüde katılsa bile bireysel olarak hani gittiği,
110. 9:27 kendine çok yer bulamadığı mitingler haline dönüşmüştü.
111. 9:30 Şöyle bir şey de vardı.
112. 9:32 Sadece hani sol örgütler, antifeminist örgütler yapılanmalar değil.
113. 9:35 Devlet ve sermaye de 8 Mart'ı çok içini boşaltıyordu.
114. 9:40 İşte kadınlara çiçek-böcek muamelesi yapmalar,
115. 9:43 o gün hediye alımlarının planları,
116. 9:46 işte Hürriyet gibi gazetelerin kadına yönelik şiddet kurultayları yapabildiği
117. 9:51 ve buna hani feministlerin de aslında orada çalışan katkıda bulunduğu
118. 9:56 Ama adının konmadığı, kadına yönelik şiddetlendiği, evi şiddetlendiği, erkek şiddeti diye söylenmediği bir dönem.
119. 10:04 90'ların sonundan itibaren aslında feminist hareket sokaklardan kurumlara çekilmiş ve spesifik işler yapar hale gelmişti.
120. 10:14 İşte medeni kanun kampanyası var, 2005'te TCK var.
121. 10:19 Hani bu sokaklara çıkılıyor ama kurumlar esas alınıyor.
122. 10:23 Büyük kampanyalar evet birlikte yapılıyor ama genel bir feministlerin söz söyleyebileceği sokak eylemleri çok yok.
123. 10:31 Bunun da etkisi var aynı zamanda feminist gece yürüyüşlerinin bu kadar sahiplenilmesi, ısrar edilmesinde.
124. 10:43 Biraz böyle günümüzden bakan birinin de hayal edebilmesi için soruyorum o zaman nasıl işliyordu hazırlıklar.
125. 10:50 Özellikle 2006-2009 seneleri için.
126. 10:54 Bu yürüyüşlerin örgütlenmesi için yapılan toplantılara da gidiyor muydunuz?
127. 10:58 Hangi yıllarda gittiniz?
128. 10:59 Gitmeye ilk nasıl karar verdiniz?
129. 11:01 Nerelerde yapılıyordu bu toplantılar o zamanlar?
130. 11:04 Çağrılar veya eylem hakkında tartışmalar, yazışmalar nerelerde oluyordu?
131. 11:08 Gülfer senle başlayalım.
132. 11:09 Ben kendi açımdan söylüyorum.
133. 11:11 Yani bir şeye katılıyor muydu?
134. 11:12 Yani böyle bir şeye katılmak değil.
135. 11:15 Zaten o şeyi biz yapıyorduk.
136. 11:16 Nerelerde yapıyorduk?
137. 11:17 şöyle, o dönem kadın
138. 11:19 kurumları vardı, bağımsız kadın kurumları vardı.
139. 11:21 Mesela Mordçatı'da, Kadav'da
140. 11:23 falan yapıyorduk toplantılarımızı.
141. 11:25 Amargi vardı, Amargi'de yapıyorduk.
142. 11:28 İhade gibi karma kurumlarda
143. 11:29 yapıyorduk. Sosyalist örgütlerin
144. 11:31 her zaman bize büroları açık oldu. Ama
145. 11:33 bu sosyalist örgütler de daha böyle feminizme
146. 11:36 anlayabilen,
147. 11:37 yani antifeminist olmayan, o
148. 11:39 ayrımı da söndüğüm yani. Kürt Kadın
149. 11:41 Hareketi'nin kurumları vardı. Mesela Gökkuşağı
150. 11:43 vardı, Gökkuşağı Derneği vardı. Orada
151. 11:45 çok yapmıyorduk. Hiç unutmam, yüksek
152. 11:47 Bir binana çatı katında biz toplantı yapıyorduk.
153. 11:51 Isınacak hiçbir şey yok.
154. 11:52 Su damlıyor.
155. 11:53 O tabaklara doluyor ve biz orada 8-10 toplantılar yapıyoruz.
156. 11:56 Yani tek bize ısıtan şey gerçekten çaydı.
157. 11:59 Zaten o çağrıcı ekibin içindeydik.
158. 12:01 Şimdiki gün böyle WhatsApp falan yoktu ama mail vardı.
159. 12:03 Mail olunca bayağı ızlanmaya başladı.
160. 12:05 Bir de yüz yüze zaten birbirimize çok ilişkimiz de vardı.
161. 12:08 Söylüyorduk da yani görünce de söylüyorduk.
162. 12:10 Tartışmaları genellikle toplantılarda yüz yüze yapardık.
163. 12:13 Her toplantının raporu olurdu.
164. 12:15 Bir de zaten şöyle olurdu.
165. 12:16 tartışırdık. Bir sürü böyle konularda, başlıklarda tartışırdık.
166. 12:19 Metin de ne yer alacak?
167. 12:21 Ana slogan nasıl verelim? Mutlaka yüz yüze tartışırdık.
168. 12:24 Bu çok oturmuş bir şeydi.
169. 12:26 Her şeyi ıcığına cıcığına kadar tartışırdık.
170. 12:30 Yahu bu kadar birbirinden farklı dünyaya bakan kadınlar.
171. 12:34 Ama sonunda bir şeyi çıkarırdık gerçekten.
172. 12:36 Ve herkes de o taşın altına elini koydu.
173. 12:40 Yani eylem sorumluları da bütün o katılımcılardan olurdu.
174. 12:44 O işte o eylemlerin maddi giderleri olurdu.
175. 12:47 Hepsini karşılardık.
176. 12:48 Döviz yazmadır, pankartı yazmadır.
177. 12:51 Daha basmazdık.
178. 12:52 Daha çok böyle bez pankartları falan yazar.
179. 12:53 Bir de böyle estetiğe çok düşkündür.
180. 12:55 Sadece sözü, o sözün içeriği, o içeriğin ne kadar feminizan olduğunu yanı sıra bir de böyle bir estetik kaygımız var.
181. 13:03 Dünyanın en estetik hareketi biz feministleriz.
182. 13:06 O renkler yan yana gelirken o harflerin birbirlerine yakışması, hangi kumaşı kestik.
183. 13:10 Orada çiçekli morun yanına atıyorum sarı yakışır.
184. 13:15 Ya böyle yani elbise mi dikiyoruz?
185. 13:18 Yani defileye mi çıkıyor?
186. 13:19 Defileye çıkıyor.
187. 13:20 Hem kendimizi süslüyorduk.
188. 13:22 Yani kadınlar süsleniyorduk.
189. 13:24 Hani 8 Mart'ta nasıl gideceğiz?
190. 13:25 Hem o vardı hem de pankartlarımız hem içerik olarak hem de şekilsel olarak uğraşırdık.
191. 13:30 Ve dediğim gibi her kedimesini her satını çok tartışırdık.
192. 13:33 Kadın emeğiyle erkeklerin kadınlara yönelik cinsel saldırıları, kadın katliamlarının olması,
193. 13:39 ücretli alandaki emek işte ev içi emeğin kendisi kadınlar öldürülüyordu onların işte bu hani cenazeleri yani hem bir okul gibiydi gibiydi değil okuldu yani çok şey öğrendik bugün sahip olduğum bilgilerin çok önemli bir kısmını orada yaşıyorduk hem teorik hem pratik değil çok derin tartışmalar yapar yani o 8 Mart toplantıları aylar önceden başlardı her hafta işte bir şeyi öne patriyarka kavramı mesela o dönem şöyle feministler arasında şöyle çok temel bir tartışma
194. 14:09 var. Bu patriarka kavramını
195. 14:10 nasıl görüyoruz? Bir de bu
196. 14:12 yani nasıl bakıyorduk? İki türlü bakış
197. 14:14 vardı. Bir radikal feministlerin ikili
198. 14:16 sistem bakışı, bir kapitalist sistem var.
199. 14:18 Ayrıca patriarkal sistem var. Bir de
200. 14:20 sosyalist feminist arkadaşlar. Şimdi bir kısmı artık
201. 14:22 onu savunmuyor takip ettiğim kadarıyla. Ama
202. 14:24 patriarka kapitalizmin içinde bir
203. 14:27 şeydir. Sistemde de
204. 14:28 işte kimi zaman patriarkal kapitalizmin
205. 14:31 öne çıkar, kimi zaman kapitalist patriarka
206. 14:33 öne çıkar. De Gülnur'un kitabında
207. 14:35 da teori ettiği. Feminist toplantılarda,
208. 14:37 feminist gece yürüyüşlerinde, dil
209. 14:38 kurarken, sloganlar üretirken
210. 14:40 bu iki fikirin arasında da
211. 14:43 çok şey olur. Yani böyle tartışmalarımız
212. 14:45 feminizme dair, feminiz
213. 14:47 perspektiflere dair zeminlerde
214. 14:49 oluşuldu ve bunun ben çok iyi
215. 14:50 olduğunu kişisel olarak da kendimi kurmakta
216. 14:53 siyasi olarak da hareketi
217. 14:54 kurmakta çok önemli, çok değerli
218. 14:57 olduğunu da düşünüyorum. En önemli
219. 14:58 şey de patriarka kelimesi
220. 15:01 itaat etmiyoruz
221. 15:03 kelimesini kendisi ve
222. 15:04 feminizmin, feminizm kelimesine
223. 15:07 O kelimeyi atfedilen tüm değerlerin, tüm politik anlamın kendisinin aslında bu feminist gece yürüyüşleriyle hem feministlerce hem de feministlerin de dışındaki siyasal ve siyasal olmayan kesimlerce de kabul edildiğini görüyoruz.
224. 15:24 Bir de bizim o dönem söylediğimiz bir sürü şey yaptığımız bir takım itirazlar böyle değildi.
225. 15:29 İktidarlar da böyle değildi.
226. 15:31 İktidarlara da giderdi.
227. 15:32 Yani o hükümetlerde kulak verirdi, kadın bakanlığı vardı, o kadın bakanlığı kulak verirdi falan.
228. 15:37 Bir şeyler olurdu, değişirdi.
229. 15:39 Yasalar değiştirdik mesela biz.
230. 15:41 Böyle sokak sokak, mahalle mahalle gezerek, böyle eylemler yaparak, Taksim'de orada burada her yerde eylemler yaparak değiştiriyorduk.
231. 15:49 Gece yürüyüşü bu açıdan da önemli.
232. 15:51 Yani bizim gece yürüyüşünde kurduğumuz söz de şimdi tabii çok büyük kitlelere çok farklı şekilde gidiyor.
233. 15:57 Ama o zaman bizi siyasal özne kabul etmeyenler, lafımıza değer vermeyenler, feminizmi değersiz görenler hiç abartmıyorum.
234. 16:05 Gece yürüyüşü yanına ne oluyor oldular yani bir çarpıldılar.
235. 16:08 Aynı soruyu Şükran Ayınat'cığım.
236. 16:10 2007'den sonra örgütlenme süreçlerinde bulundum.
237. 16:14 2007 benim örgütlü küçük feminist grupta da yer aldığım yıl.
238. 16:19 Feminizmi öğrendim, derinlemesine tartıştığım, hep birlikte tartışmaların yapıldığı yıllar.
239. 16:25 2007'de feminist e-grup vardı.
240. 16:27 Bu grupta feminist forumlar yapılması kararı alındı.
241. 16:31 Ve ilki 2007-8 Mart'ından önce örgütlendi.
242. 16:35 Feminist e-grupta örgütlendi.
243. 16:37 Burada da ilk tartışma konusu 2000'li yıllarda feminist mücadeleydi.
244. 16:42 O ilk feminist forumla feminist gece yürüyüşünü birlikte örgütleyip birlikte tartıştığımızı hatırlıyorum.
245. 16:49 2007'deki feminist yürüyüşte pankartımız patriarkaya, kapitalizme, militarizme, milliyetçiliğe karşı feminist mücadele.
246. 16:57 Ayrıca o yıl bizim çok eylemde kullanılan, hep en önde feministler pankartı kumaşlarla yazdığımız,
247. 17:04 tabii sistem dışı feminizm diye kendimiz tanımlıyorduk.
248. 17:08 İşte erkeklerden, devletten, sermayeden bağımsız bir feminizmi sözünü ve eylemliliğini büyütmek istiyoruz.
249. 17:15 Ve o dönemdeki bütün politik siyasi gündemin hareketliliğin hepsini birebir hani biz de sokaklarda yaşıyoruz, tartışıyoruz.
250. 17:23 2007-2008 arasında işte bu kadın cinayetleri politiktir sözü, SSGS kampanyası, sosyal güvenlik, Nohamed kampanyası,
251. 17:32 işte 2008 yılbaşı gecesi Taksim Meydanı'nda kadınlara yapılan Tadistel Söy gündeme getirdiğimiz,
252. 17:38 3 ay sürdürdüğümüz Morine tekrar kampanyası.
253. 17:42 Bütün bunlar hani birlikte olmayı güçlendiren hem bir sürü başka yeni feminist kadının katılımını getiren kampanyalardı.
254. 17:50 Aynı zamanda feminist gece yürüyüşlerinde güçlendiren bir işlevi oldu.
255. 17:54 Evet her kelimeyi her şeyi tartışıyorduk ama aynı zamanda o yılın ülke gündeminde olan hani feministlere kadınlara değen ne kadar şey varsa onları da metinlere koyuyorduk.
256. 18:06 Bütünlük bir feminist politika tespitimiz üzerinden de bunları yapıyorduk.
257. 18:11 Kadın cinayetleri, ücretli ücretsiz emek, halkların kardeşliği, milliyetçilik, minitalizm, savaşa hayır, patriyarka kapitalizm karşıtı, patriyarkal kapitalizm.
258. 18:24 Bütün bunları kapsayan metinler yazıyorduk.
259. 18:31 Eylemlerin kendisi hakkında neler hatırlıyorsunuz?
260. 18:35 Ne gibi görevler alıyordunuz mesela?
261. 18:37 Yürüyüşlere katılım nasıl oluyordu?
262. 18:38 Coşkusu nasıldı?
263. 18:40 Bu bahsettiğimiz yıllarda biz on binlerce bildiriyi çok daha az sayıda kadınla falan dağıtıyorduk ve sözümüzü öyle kuruyorduk.
264. 18:47 Henüz gece yürüyüşlerini de organize ederken her şeyini organize ediyorduk.
265. 18:51 Yani pankartını da yazıyorduk, bildirisini de çıkartıyorduk, sloganını da üretiyorduk.
266. 18:55 Kim metni okuyacak ya da kimler metni okuyacak?
267. 18:59 O metniler mutlaka Türkçesi, Kürtçesi olurdu.
268. 19:02 Megafonu kim getirecek?
269. 19:03 Hangi sendikadan arabayı isteyecek?
270. 19:05 Çünkü bir süre sonra kalabalık olmaya başladık.
271. 19:07 Ses gitmiyor efendim.
272. 19:08 Araç bulmamız lazım.
273. 19:09 Kim polisle görüşecek?
274. 19:11 Her şeyi adım adım, santim santim tanımlı işlerde hepsini de hepimiz yapardık.
275. 19:17 Yani sırtlanırdık o yükleri götürüldük.
276. 19:19 Bir de biterdi.
277. 19:20 Eylem bitmez.
278. 19:21 Yani o alanın boşalması, o kadınların oradan çıkması, slogan atması, şarkı türkü söylemesi, oynaması, halay çekmesi bitmiyor.
279. 19:31 Yani eylem kadar da o kadar bir süreç var.
280. 19:33 O kadınların gitmesini beklememiz, tekrar o eşyaları yerine götürmemiz.
281. 19:37 Hepsini organize ediyorduk.
282. 19:38 Şöyle bir şey de vardı o zamanlar.
283. 19:40 Ailedeki akraba kadınları çağırırdık, arkadaşları çağırırdık.
284. 19:44 İşte eskiden okulu olan arkadaşlarımızı arardık.
285. 19:48 Böyle tek tek telefonla da arayıp çağırırdık.
286. 19:50 Bir de 2008'de canımızın çıktığı acayip bir hareketli haftamız var.
287. 19:55 9 günlük, 10 günlük bir feminist hafta programı yaptık.
288. 19:59 Feminist gece yürüyüşte onun içindeydi.
289. 20:01 Bunun içinde işte paneller, sergiler, sokak açıklamaları, adliyende kadın cinayetleriyle ilgili müdahillik dilekçeleri verme.
290. 20:10 Sonunda da işte bir gündüz şenliği, düğün salonda yapılan o haftanın bir parçası olan gece yürüyüşünden ayrı bir gündüz şenliği yapmıştık.
291. 20:19 Ama aynı zamanda kalabalıklaştığımız, her şeyi çok kollektif yaptığımız, tek sayı bir feminist gazete çıkarmıştık.
292. 20:27 Bunu yine kurduğumuz standlarda, sokaklarda satmıştık.
293. 20:30 İşte Mor İğne'nin finalini yine o hafta yapmıştık.
294. 20:34 İlgi çok büyüktü. Genç kadınlar, genç bir kuşak gelmeye başlamıştı.
295. 20:39 Bu anlamda önemli.
296. 20:46 2007-2008 aynı zamanda feminist gece yürüyüşünden sonra eğlence düzenlenmeye başlanan yıllar.
297. 20:52 Sonra da bu eğlence gelenekselleşiyor.
298. 20:55 Gece yürüyüşü sonrası eğlencelere dair neler hatırlıyorsunuz?
299. 20:58 Gülfer senle başlayalım.
300. 21:00 Vallahi kan tel içinde oynadığınızı hatırlıyorum.
301. 21:04 Cidden öyle yani.
302. 21:05 Yani şimdi bu 8 Mart günü sizde de oluyordur.
303. 21:10 Acayip bir duygu, enerji.
304. 21:12 Bende mesela öyle oluyor.
305. 21:13 Hiç bitmeyen bir enerji.
306. 21:15 Bütün dünyaya böyle avaz avaz anlatmak istediğim tonlarca şey.
307. 21:19 Ve kesinlikle içinde rahatça yaşadığım bir dünyayı o gün çok istiyorum.
308. 21:24 Yani diğer günlerde istiyorum.
309. 21:25 Ama o gün bu duygular tavan yapıyorlar.
310. 21:28 Bunun kadınlarda da yaptığını işte bu 8 Mart gece görüşleriyle tanık olduk.
311. 21:33 Halay bitmiyor, şarkı bitmiyor, müzik bitmiyor, keçak buradan döndür döndür çal.
312. 21:37 Ajda Pekka'nın sana ne, kime ne, ona ne, buna nesi falan.
313. 21:41 Eğlenceye de şuradan karar verdiğimizi hatırlıyorum.
314. 21:44 Şimdi biz hep eylem yapıyoruz, hep siyasetle meşgulüz.
315. 21:46 Gerçekten yani şimdiden öyle yani 24 saatimiz siyasetlisi.
316. 21:50 Ya eğlenmek de siyasal bir şey diyerek de ve 8 Mart'ta hani o politik söylemlerimizi duyurduğumuz gibi bu eğlenme hakkımızdır.
317. 21:58 İstelik gece eğlenmek, gece dışı eğlence mekanlarına falan gitmek, cinsel tacifiz falan nedenle zor oluyor ya.
318. 22:04 Buralardan yola çıkarak bir de kadın kadına eğlenmenin özel bir şey olduğundan yola çıkarak bu eğlence fikiri ortaya çıktı.
319. 22:10 İlk başlarda böyle mühendisler odasına gidiyorduk.
320. 22:14 Eğlence yerleri vardı.
321. 22:16 Yani böyle gene tabii tanıdıklar falan.
322. 22:18 Oralarda hep böyle hemen gider gitmez işte bir an bir an içiyorduk, hemen dans ediyorduk.
323. 22:22 Sonra da işte bu hani biraz millet gibi millet gibi olan haline dönüştü.
324. 22:27 Tabii ki bütün kadınlara, feministlere falan söylüyorduk.
325. 22:30 Daha böyle yani o maillerde de geçerdik, kulaktan kulağa da geçerdik.
326. 22:33 Ördüğümüzde de söylerdik, o gece yürüyüşünde de söylerdik.
327. 22:36 İlk başlarda o kadar çok yoktu ama daha sonra bayağı artmaya başladı.
328. 22:42 Bir de şu haline gelmeye başladım.
329. 22:44 Mesela ben de öyle yapıyordum.
330. 22:45 O gece evet eğlenmeye gidiyordum ama mesela küçük gruplarla falan mesela ben gidiyordum.
331. 22:50 İşte oturup sohbet, muhbet etmeyi daha çok istiyordum.
332. 22:52 Eğlenmek çok politik bir şey, çok önemli bir şey.
333. 22:55 Kadınlar için özellikle çok önemli bir şey.
334. 22:57 bir eğlence aracı olarak görülen bir cinsin başka bir eğlenme biçimini göstermesi açısından bence çok önemli.
335. 23:04 Erkek dünyaya da eğlenmenin onların cinsiyetçi standartlarıyla değil, eşitlikçi, özgürlükçü,
336. 23:11 başka pratiklerin, başka politikaların, başka varoluş biçimlerinin olacağını göstermesi açısından çok güzel.
337. 23:17 Şükran Tanrı neler hatırlıyorsun bu eğlencelere yönelik?
338. 23:20 8 Mart'larda hani geceleri herkes aslında kendi küçük gruplarıyla birlikte yemek yiyor.
339. 23:26 İşte kadınlar yine bir araya geliyor, bir yerlerde oturuyor.
340. 23:30 Ama bunu niye kolektif yapmayalım dedik ve 2008'in o haftası içinde bunda açık çağrılı olacak içinde gece yürüyüşü sonrası hani birlikte olmayı örgütledik.
341. 23:42 Açık çağrılı, herkesin gelebileceği.
342. 23:44 TUMOP'da yapıldı diye hatırlıyorum.
343. 23:47 Orada hani aynı zamanda hem işte bir şeyler atıştırırız, yeriz, hem işte oynarız, hem sohbet ederiz.
344. 23:54 Bu ihtiyaçtan zaten kadınlar oturuyorlardı ama bunu birlikte yapalım diye gelinekselleşti 2008'den sonra.
345. 24:03 Sonra çok kalabalıklaşınca artık öyle oturmalık, yemelik olmaktan çıktı ve çok çok kalabalıklaştı.
346. 24:11 Parti ayakta durulandı, daha çok dans edilendi, eğlenceler haline sonra geldi 2010'lardan sonra çok kalabalıklaşınca.
347. 24:24 2005'teki eylemde feministler imzası var.
348. 24:26 2007'ye kadar ve hatta 2007'de de bu böyle.
349. 24:29 Sonrasında ise çeşitli tartışmalar oluyor.
350. 24:32 Türkiye'de de İstanbul'da da çeşit çeşit feminist var.
351. 24:35 Bu imza fazla mı iddialı? Gerçekten bu kadar kapsayıcı mı?
352. 24:38 diye sormak istiyorum size.
353. 24:40 Feminist kolektif adıyla yapılmaya başlanıyor eylemler.
354. 24:43 Buna dair neler hatırlıyorsunuz?
355. 24:45 Sizce ne kadar kapsayıcı veya çeşitliydi yürüyüş?
356. 24:47 Farklı çevreler nasıl dahil oldu veya olamadı?
357. 24:50 Gülfer senle başlayalım.
358. 24:51 Şimdi gece yürüyüşü sadece 8 Mart gecesinde yapılan bir yürüyüş değildi. Bütün o bir yıl boyunca yaşanan o siyasal gelişmelere karşı cevap olarak verdiği diğer tüm eylemlerin, sözlerin hepsinin toplanıp o 8 Mart gece yürüyüşünde tekrar söylendiği ve ondan sonraki önümüzdeki sürece dair de taleplerinin, çözüm önerilerinin yer aldığı kendisini de özne olarak gösterdiği,
359. 25:18 biz de buradayız, takipteyiz, gözümüz üzerinizde dediği eylemde.
360. 25:23 O yüzden kapsayıcılığını söylediğim bütün memleketi kapsıyor.
361. 25:26 Siyasal bir güç olarak.
362. 25:28 Ama hangi kadın gruplarına derseniz bence kendisine feminist diyen tüm kadın gruplarını,
363. 25:33 tek tek kadınların tamamını kapsıyorduk biz.
364. 25:35 İsim konusunda ilk feministler dediğimizde zaten bir araya bir feministler diye geldik.
365. 25:40 Şimdi bu işleri biraz yürüyerek öğreniyorsunuz.
366. 25:42 Zaten ilk bir araya geldiğimizde küçücük bir çevreydi.
367. 25:44 Kimse de kendine feminist demiyordu.
368. 25:46 Feminizm demek öyle feci bir şeydi ki onu dediğinizde dışlanıyordunuz, ötekileştiriliyordunuz, sizinle dalga geçiliyordunuz, örgütlerden atılıyordunuz.
369. 25:53 Eğer feministseniz sürekli bedel ediyorsunuz.
370. 25:56 Kendimden bahsederken dedim ya bir grubun içindeydim ama atamadılar da ben ayrıldım.
371. 26:01 Orada kendimi ölmek için demedim.
372. 26:02 Feminist bir direnci göstermek için söyledim.
373. 26:05 Dolayısıyla biz feministler falan dediğimizde kimse daha ilk başta şey olmamıştı, rahatsız olmamıştı.
374. 26:11 Biz de kendimize feministler dediğimizde nasıl geniş bir alanı kapsadığımızı bilmiyorum, hatırlamıyorum fark ettiğimizi.
375. 26:19 Ama bu işler yürüdükçe işte bir sürü eylemi de sokakta falan yaparken SSGSS gibi bütün kadınları ilgilendiren taleplerin, ihtiyaçların olduğu eylemleri yaparak
376. 26:31 Üfet Taylı'nın adayımız olduğu, Beyoğlu'nda belediye başkanı adayımız olduğu ve yerel seçimlere yönelik olarak feministlerin sözlerini bütün feminist kurumların da bir araya gelerek kurduğu, büyüttüğü, yükselttüğü.
377. 26:44 Sadece talep etmiyoruz, talibiz de oy vermeyeceğiz, bizi de seçeceksiniz, seçilmek istiyoruz, bizi de görün diye açıklamalar yaptı.
378. 26:53 O seçim süreçlerini böylece yürüttü.
379. 26:55 Genel seçimlerde bizim vesikalı adaylarımız vardı.
380. 26:58 Ayşe bizim adayımız Yassı Can'da biz Ayşe ile seçim çalışmaları yaptık.
381. 27:03 O gece yürünüşlerin hepsi bu kitlesel çalışmalar üzerinde büyüyordu.
382. 27:08 O yüzden aslında feministler lafını söylemek hani etik açıyı bir kenara korsak laf nereye kadar gidiyor diyorsanız bütün kadınlara gidiyordu diyebilirdi kendisi.
383. 27:17 Ama poyotik olarak dememek lazımmış onu da öğrendik.
384. 27:21 Sonra kendimize feminist kolektif dedik.
385. 27:23 Niye dedik?
386. 27:23 Çünkü olarak kolektif olduk.
387. 27:25 Kapsamını sorarsanız, bir şeyin kapsamını nereden ölçersiniz derseniz ben şuradan bakıyorum.
388. 27:30 Ne kadar farklı ideolojiden kadınlar geliyor bir.
389. 27:34 İkincisi ne kadar bağımsız kadın geliyor.
390. 27:36 Tek tek kadın ne kadar geliyor.
391. 27:38 Her sene biraz daha böyle kalabalık oluyorduk.
392. 27:40 Ürettiğimiz çok çeşitli alandaki o feminist politikaların hepsi siyasal alanı zorlamaya başlamış.
393. 27:47 Şimdi feminist gece yürüyüşü diyoruz ya o tek feminist siz misiniz demiyorlar.
394. 27:51 Bu sayıyla ilgili bir şey değil.
395. 27:53 Çünkü bu politikayı evet biz ürettik.
396. 27:56 Bu politikayı üreten herkes orada, bu politikaya sahip çıkan herkes orada olduğu için orası feminist gece yürüyüşü.
397. 28:04 Oradakilerde gelenle feminist ideolojiye geliyor.
398. 28:07 Şükran sen ne düşünüyorsun kapsayıcılık konusunda?
399. 28:10 İlk yıllar büyüme, sözü derinleştirme, kurma yılları feministler deniyordu.
400. 28:17 Ama sonraki yıllarda yavaş yavaş bu feministler deyince biz herkes adına mı konuşuyoruz?
401. 28:22 Herkes adına mı iş yapıyoruz? Bu İstanbul'da hani feminizm yayılıyor, sözü büyüyor.
402. 28:28 İlk yıllar feministler dedik. Sonra feminist kolektif. Daha sonra İstanbul feminist kolektife evrildi.
403. 28:34 İstanbul feminist kolektif derken de aslında hem tüm bağımsız feministlere hem var olan feminist politika yapan,
404. 28:41 hani kadın yapılarında artık imzalarını attığı bir şeydi İstanbul feminist kolektif.
405. 28:48 2005 metninde heteroseksim vurgusu olmasına rağmen 2007'de transların nezbiyenlere ayrımcılık ve nefret suçu olarak geçiyor.
406. 28:59 Sonraki 1-2 yıl yine geçmiyor ve heteroseksim kurucu bir ögü olarak 2005 dışında 2010'a kadar sanıyorum metinlerde ayrımcılık üzerinden geçiyor.
407. 29:16 Sonraki yıllara dair eklemek istediğiniz bir şeyler var mı?
408. 29:20 Bu yıllar böyle devam ederken, Türkiye'de yerli feminizmle genişleyerek ve gelişerek kendisini var ettiği yıllar olmaya başlıyor.
409. 29:27 Yani bizim mesela bu başörtüsü konusunda verdiğimiz mücadeleler çok önemli.
410. 29:31 Biz feminizden de destek verdiğimiz mücadeleler.
411. 29:33 Biz başörtülü milletvekili olmasını AKP'den önce istedik.
412. 29:37 Bir de sonradan benim de içinde yer alacağım bu Alevi dünyasına,
413. 29:41 yani Alevi dünyasındaki kadın erkek eşitliği konusunda,
414. 29:44 feminist politikanın orada da var olması,
415. 29:47 orada da bu feminist mücadelenin oluşturulması açısından falan baktığımızda da,
416. 29:52 bu yerli feminizmin hem daha geliştiği hem de daha derinleşerek yerleşmeye başladığı yıllar olarak ben özel olarak da söylemek istiyorum.
417. 30:00 Hem de feminizmin gerçekten, hani gece görüşü için diyorsunuz ya, nerelere ulaştı bu, kimleri temizlediyor?
418. 30:06 Valla neredeyse temsil etmediği kesim yok gibi yani işte Ermeni kadınlar, Kürt kadınlar ismini vermese de Rum kadınlar, Müslüman kadınlar, Alevi kadınlar falan hepsi artık bu gece yürüyüşlerinde kendilerini gösteriyorlar.
419. 30:20 Feminist mücadeleninde o gece yürüyüşlerinde Türkiye'yi nasıl sarıp sarmaladığı açısından nasıl hani bu kitleselleşmeler nasıl oluyor açısından da başka noktalarda baktığımızda cevap veren bir şey.
420. 30:33 feminist olma gerekçelerimin kendisi, bir kadın olarak bu cinsiyetçi dünyada var olmamın kendisi,
421. 30:40 uyulken de uyanırken de çok hissettiğim bir şey, çok bambaşka bir şey.
422. 30:44 Beni var eden çok ayrı bir şey feministim.
423. 30:46 Şahsen hayatımı çok değiştiren, şahsen bana çok şey katan, şahsen mücadeleden vazgeçmememi sağlayan bir bilinci, iradeyi ve cesareti veren bu feminist mücadelenin kendisine
424. 30:58 başka kadınlara da ulaşabilmesi için aralıksız bir şey içindeyiz, gayret içindeyiz, çaba içindeyiz.
425. 31:06 Bunun büyüyor oluşunu görmek, bugün Türkiye'nin en temel, en güçlü muhalif hareketi olduğumuzu görmek
426. 31:13 hem çok mutlu ediyor, hem güçlendiriyor, hem de feminist değilse bile kadınlar antifeminist olamazlar.
427. 31:19 Ve bu feminist mücadele tek tek de toplu olarak da hepimizin hayatlarını değiştiren biricik mücadelenin kendisi teşekkür ediyor.
428. 31:27 Son olarak Şükran sen neler eklemek istersin?
429. 31:30 Gece yürüyüşünün ilk yılları benim öğrendiğim bol tartışmalı, bol sokakta gündemimizde olan meseleleri feminist mücadele açısından gündemlerimizi derinleştirmek.
430. 31:42 Çok heyecan duyduğum, çok şevkle katıldığım, hep birlikte yürüdüğümüz, sonraki yıllara bunun büyüyen bir feminist mücadele, hep yeni kuşakların tekrar tekrar devralması, onların hazırlaması, o coşkusu, 2014'te 3 bin, 4 bine varıp sonra 40 binlere ulaşan kalabalıklar,
431. 32:02 Hiç kimsenin artık kayıtsız kalamayacağı, tüm kadınların coşkuyla, heyecanla geldiği, kendi pankartını getirip salladığı, istediğini söylediği, dans ettiği, aynı zamanda erkeklere, egemenlere, iktidarlara, toptan gücünü, lafını söylediği çok önemli, çok heyecanlı.
432. 32:22 İyi ki feminist olmuşsun diyorum. İyi ki birlikte yol yürümüşüz diyorum ve teşekkür ediyorum.
433. 32:28 Çok teşekkür ederiz.
434. 32:29 Bu kayıt Feminist Gece Yürüyüşü Sözlü Tarih ve Arşiv Çalışması için 2021 yılında yapılmıştır.

No matches in this recording.